काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी युद्ध थप तीव्र बन्दै गएको छ। इराकको समुद्री क्षेत्रका तेल ट्यांकरहरूमा आक्रमण, खाडी देशहरूमा मिसाइल र ड्रोन प्रहार तथा कूटनीतिक तनाव बढ्दै जाँदा क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था गम्भीर बनेको छ । युद्धको प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारदेखि मानवीय संकटसम्म फैलिएको छ ।
इराक नजिक तेल ट्यांकरमा आक्रमण
इराकको दक्षिणी अल–फाव बन्दरगाह नजिक दुई विदेशी तेल ट्यांकरमा आक्रमण भएको छ । विस्फोटक बोकेका डुंगाबाट गरिएको आक्रमणमा मार्शल आइल्यान्ड्सको झण्डा बोकेको Safesea Vishnu र माल्टाको झण्डा बोकेको Zefyros मा आगलागी भएको बताइएको छ ।
दुवै जहाजले इराकबाट इन्धन लोड गरेका थिए । उद्धार टोलीले २५ जना चालक दलका सदस्यलाई सुरक्षित निकालेको छ भने एक विदेशी चालक दलको शव पानीबाट फेला परेको जनाइएको छ । घटनापछि इराकको General Company for Ports of Iraq ले सबै तेल निर्यात बन्दरगाहको सञ्चालन अस्थायी रूपमा बन्द गरेको जनाएको छ । तर अन्य व्यावसायिक बन्दरगाह भने सञ्चालनमा रहेका छन्।
Strait of Hormuz मा तनाव
खाडी क्षेत्रको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्ग Strait of Hormuz वरिपरि पनि सुरक्षा स्थिति बिग्रिएको छ। विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल यही मार्गबाट ओसारपसार हुने भएकाले यहाँको अस्थिरताले विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो प्रभाव पार्ने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
यस क्षेत्रमा थाइल्याण्डको झण्डा बोकेको Mayuree Naree जहाजमा पनि प्रक्षेप्य प्रहार भएको छ। आक्रमणपछि जहाजको इन्जिन कोठामा आगलागी भएको र तीन जना चालक दल बेपत्ता भएको जानकारी दिइएको छ।
यसै क्रममा जापानी कम्पनीसँग सम्बन्धित कन्टेनर जहाज ONE Majesty मा सानो क्षति पुगेको छ भने मार्शल आइल्यान्ड्सको झण्डा बोकेको Star Gwyneth जहाज पनि प्रहारबाट प्रभावित भएको छ ।
खाडी देशहरूमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण
युद्धको असर खाडीका अन्य देशहरूमा पनि देखिएको छ। साउटी अरबले रियादतर्फ गइरहेका ड्रोन र मिसाइलहरू वायु प्रतिरक्षा प्रणालीमार्फत खसालेको जनाएको छ । कुवेतमा ड्रोन प्रहार हुँदा एक आवासीय भवनमा क्षति पुगेको र कम्तीमा दुई जना घाइते भएका छन्। युएईले आफ्नो आकाशतर्फ आएको मिसाइल र ड्रोनलाई अवरोध गरेको जनाएको छ । र बहराइनले इरानसँग जासुसी सम्बन्ध भएको आरोपमा चार जनालाई पक्राउ गरेको जनाएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रतिक्रिया
यसबीच United Nations Security Council ले खाडी क्षेत्रमा भएको आक्रमणको निन्दा गर्दै युद्ध रोक्न आग्रह गरेको प्रस्ताव पारित गरेको छ। १५ सदस्यीय परिषद्मध्ये १३ देशले प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका थिए भने चीन र रुसले मतदानबाट अलग बसे।
मानवीय संकट गहिरिँदै
संयुक्त राष्ट्रसंघको बाल कोष UNICEF का अनुसार युद्ध सुरु भएयता १,१०० भन्दा बढी बालबालिका मारिएका वा घाइते भएका छन्। इरान, लेबनान, इजरायल र खाडी क्षेत्रका अन्य देशहरूमा हजारौँ परिवार विस्थापित भएका छन् र लाखौँ बालबालिका विद्यालय जानबाट वञ्चित भएका छन्।
तेल बजारमा ठूलो प्रभाव
युद्ध र समुद्री मार्गमा जोखिम बढेपछि विश्व बजारमा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड Brent crude को मूल्य प्रति ब्यारेल १०१ अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ, जुन युद्ध सुरु हुनु अघि भन्दा झण्डै ३८ प्रतिशत बढी हो । विश्लेषकहरूका अनुसार यदि Strait of Hormuz लामो समय अवरुद्ध भयो भने विश्व ऊर्जा आपूर्ति प्रणालीमा ठूलो संकट आउन सक्छ।
क्षेत्रीय तनाव बढ्दै
विश्लेषकहरूका अनुसार हालको अवस्था मध्यपूर्वका लागि निकै संवेदनशील बनेको छ । समुद्री मार्गमा लगातार आक्रमण, खाडी देशहरूमा फैलिँदै गएको सैन्य गतिविधि र अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूको प्रत्यक्ष संलग्नताले क्षेत्रीय द्वन्द्व अझ व्यापक बन्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
यदि कूटनीतिक प्रयास प्रभावकारी हुन सकेन भने यो संकटले विश्व ऊर्जा बजार, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थालाई दीर्घकालीन रूपमा प्रभावित गर्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
