काठमाडौं । मध्यपूर्व क्षेत्रमा पछिल्लो समय तनाव तीव्र रूपमा बढिरहेको अवस्थामा कतारको प्रमुख ग्यास उत्पादन केन्द्र रास लाफान औद्योगिक सहरमा भएको इरानी मिसाइल आक्रमणले विश्वको ध्यान आकर्षित गरेको छ । कतार सरकारले यस आक्रमणलाई आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षामाथिको गम्भीर खतरा र सार्वभौमिकताको उल्लंघनको रूपमा व्याख्या गरेको छ ।
परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा उक्त आक्रमणबाट ठूलो क्षति भएको र आगलागीसमेत भएको उल्लेख गरिएको छ। यद्यपि प्रारम्भिक विवरणअनुसार कुनै मानवीय क्षति भने भएको छैन।
रास लाफान विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (LNG) उत्पादन केन्द्र हो, जसले विश्व आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत हिस्सा ओगट्छ । यस कारणले गर्दा यहाँ भएको आक्रमणले केवल कतारलाई मात्र होइन, विश्व ऊर्जा बजारलाई समेत असर पार्ने सम्भावना देखिएको छ। कतारको सरकारी ऊर्जा कम्पनी कतारइनर्जीले सबै कर्मचारी सुरक्षित रहेको जानकारी दिए पनि अन्य केही ग्यास संरचनाहरूमा पनि आक्रमण भएको र थप क्षति पुगेको जनाएको छ।
यो आक्रमण इरानले इजरायलद्वारा आफ्नो साउथ पार्स ग्यास क्षेत्रमा गरिएको आक्रमणको प्रतिशोधस्वरूप गरेको मानिएको छ । इरानले खाडी क्षेत्रका अन्य तेल तथा ग्यास पूर्वाधारहरूलाई समेत लक्षित गर्ने चेतावनी दिएको थियो। यसले सम्पूर्ण क्षेत्रमा युद्धको जोखिम अझ बढाएको छ। यसै सन्दर्भमा कतारले इरानी दूतावासका सैनिक तथा सुरक्षा अधिकारीहरूलाई देश निकाला गर्ने निर्णय गरेको छ, जसले कूटनीतिक सम्बन्धमा थप तनाव सिर्जना गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि यस घटनाले चासो र चिन्ता बढाएको छ। फ्रान्सका राष्ट्रपति म्याक्रोनले कतारका अमिर र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रमसँग कुराकानी गर्दै नागरिक पूर्वाधारमाथि हुने आक्रमण तुरुन्त रोक्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन् । उनले ऊर्जा र पानीजस्ता आधारभूत सेवाहरूलाई सैन्य द्वन्द्वबाट टाढा राख्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
यसबीच साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्सले पनि आफ्ना हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमार्फत इरानबाट प्रक्षेपण गरिएका मिसाइल र ड्रोनहरूलाई अवरोध गरेको बताएका छन्। यसले खाडी क्षेत्रभरि सुरक्षा सतर्कता उच्च बनाइएको स्पष्ट संकेत दिन्छ। विभिन्न देशहरूले सम्भावित थप आक्रमणको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै आपतकालीन तयारीसमेत बढाएका छन्।
ऊर्जा बजारको दृष्टिकोणबाट हेर्दा, यस घटनाले दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ। यद्यपि हाल उत्पादन केही समयदेखि स्थगित रहेकाले तत्काल ठूलो आपूर्ति संकट नआउने अनुमान गरिएको छ, तर LNG को मूल्य उच्च रहने सम्भावना रहेको छ। विशेषगरी युरोप, जापान, भारतजस्ता LNG मा निर्भर देशहरू प्रभावित हुन सक्छन्। कमजोर अर्थतन्त्र भएका देशहरूमा यसको असर अझ गम्भीर हुने देखिन्छ।
कतारको ग्यास केन्द्रमा भएको यो आक्रमण केवल एउटा सैन्य घटना मात्र नभई विश्व ऊर्जा सुरक्षा, क्षेत्रीय स्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा गहिरो प्रभाव पार्ने खालको घटना हो। यदि यस प्रकारका आक्रमणहरू रोकिएनन् भने मध्यपूर्व क्षेत्रमा ठूलो द्वन्द्वको सम्भावना बढ्न सक्ने देखिन्छ, जसले विश्वव्यापी रूपमा आर्थिक तथा राजनीतिक अस्थिरता निम्त्याउन सक्छ।
