काठमाडौं । हाल विश्व राजनीतिमा सबैभन्दा ठूलो तनावको विषय बनेको इरान र अमेरिका–इजरायलबीचको युद्ध दिनप्रतिदिन झन् जटिल बन्दै गएको छ। सन् २०२६ मार्च २६ मा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरुबाट प्रकाशित समाचारअनुसार, यो युद्ध केवल मध्यपूर्वमा सीमित नभई विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूमा गम्भीर असर पारिरहेको छ।
यस युद्धमा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि निरन्तर आक्रमण गरिरहेका छन् । आक्रमणको संख्या र तीव्रता बढ्दै गएको बताइएको छ। इरानका विभिन्न शहरहरू—इस्फहान, शिराज, मशहद लगायत—लगातार निशानामा परिरहेका छन्। यी आक्रमणहरूमा सर्वसाधारण नागरिक समेत प्रभावित भएका छन्, जसमा निर्दोष बालबालिकाको मृत्यु भएको घटनाले युद्धको क्रूरता झल्काउँछ।
अर्कोतर्फ, इरानले पनि चुप लागेर बसेको छैन । उसले इजरायलका शहरहरू र अमेरिकी सैनिक आधारहरूमा मिसाइल आक्रमण गरिरहेको छ। साथै, लेबनानमा रहेको हिज्बुल्लाह समूहले इजरायली सेनासँग संघर्ष जारी राखेको छ। यसले युद्धलाई अझ व्यापक र क्षेत्रीय बनाएको छ।
अमेरिकाले इरानलाई आत्मसमर्पण गर्न दबाब दिइरहेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई वार्तामा आउन चेतावनी दिँदै, अन्यथा अझ कडा आक्रमण गर्ने धम्की दिएका छन्। तर इरानले यस्तो दबाब अस्वीकार गर्दै युद्ध जारी राख्ने अडान लिएको छ। यसले शान्ति वार्ताको सम्भावनालाई कमजोर बनाएको छ।
यस युद्धको प्रभाव केवल युद्धक्षेत्रमा मात्र सीमित छैन। विश्वव्यापी रूपमा तेल र ग्यासको आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना भएको छ। जापानले आफ्नो तेल भण्डार प्रयोग गर्न थालेको छ भने ताइवानले महँगो मूल्यमा ग्यास खरिद गर्न बाध्य भएको छ। यसले विश्व अर्थतन्त्रमा महँगी बढ्ने संकेत देखाएको छ।
यस्तै, इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा शुल्क लगाउने तयारी गरिरहेको छ, जुन विश्व व्यापारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मार्ग हो। यदि यस्तो निर्णय लागू भयो भने, विश्वभर ऊर्जा संकट झन् गम्भीर बन्न सक्छ।
यसैबीच, संयुक्त राष्ट्रसंघ, चीन र जर्मनीजस्ता देशहरूले कूटनीतिक समाधानको आवश्यकता औंल्याएका छन्। उनीहरूले युद्ध अन्त्य गरी वार्ता सुरु गर्न आह्वान गरेका छन्। तर वर्तमान परिस्थितिमा दुवै पक्षबीच विश्वासको कमीका कारण शान्ति सम्भावना निकै कमजोर देखिन्छ।
इरान युद्धले विश्वलाई अस्थिर बनाइरहेको छ। यसले केवल सैन्य शक्ति मात्र होइन, मानवता, अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिमा गम्भीर चुनौती प्रस्तुत गरेको छ। यदि चाँडै कूटनीतिक समाधान खोजिएन भने, यसको असर अझ भयावह हुन सक्ने देखिन्छ।
