काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावकाबीच अमेरिका र इरानबीच अस्थायी रूपमा दुई हप्ताको युद्धविराम घोषणा गरिएको छ, जसले विश्व समुदायमा केही राहतको अनुभूति गराएको छ । यस घटनाक्रममा अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको युरेनियम सम्बन्धी विषय “पूर्ण रूपमा व्यवस्थापन गरिनेछ” भन्ने दाबी गरेका छन् । उनको यो भनाइले युद्धविराम केवल सैन्य रोक मात्र नभई रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण विषयहरूमा पनि ध्यान दिइएको संकेत गर्छ।
यस युद्धविरामलाई संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिवले स्वागत गरेका छन् र सबै पक्षलाई दीर्घकालीन शान्तिको दिशामा अघि बढ्न आग्रह गरेका छन्। यद्यपि, इजरायलले भने यो युद्धविराम लेबनानमा लागू नहुने स्पष्ट पारेको छ, जसले क्षेत्रीय तनाव अझै पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको देखाउँछ। यसैबीच, इरानले १० बुँदे योजना प्रस्तुत गरेको छ, जसमा आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने, होर्मुज जलडमरू मार्गमा नियन्त्रण कायम राख्ने, र अमेरिकी सेना मध्यपूर्वबाट फिर्ता गर्ने जस्ता मागहरू समावेश छन्।
ट्रम्पले यस युद्धविरामलाई पूर्ण विजयका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनले इरानको युरेनियम भण्डार सुरक्षित र नियन्त्रणमा रहने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । तर, यो विषय विगतदेखि नै विवादास्पद रहँदै आएको छ, किनकि युरेनियम समृद्धिकरण आणविक हतियार विकाससँग सम्बन्धित संवेदनशील मुद्दा हो । त्यसैले, यस विषयमा गरिएको कुनै पनि सहमति अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा गम्भीर रूपमा हेरिन्छ ।
युद्धविरामसँगै विश्व बजारमा पनि सकारात्मक प्रतिक्रिया देखिएको छ। तेलको मूल्य घटेको छ भने शेयर बजारमा वृद्धि भएको छ। यसले देखाउँछ कि मध्यपूर्वको स्थायित्वले विश्व अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। तर, विशेषज्ञहरूका अनुसार इरानका सबै मागहरू अमेरिका स्वीकार गर्ने सम्भावना कम छ, र आगामी वार्ताहरू नै निर्णायक हुनेछन्।
हालको युद्धविरामले तत्काल तनाव कम गर्न मद्दत गरे पनि दीर्घकालीन समाधान अझै टाढा देखिन्छ। अमेरिका र इरानबीच हुने आगामी वार्ताहरूले मात्र स्थायी शान्तिको आधार तयार पार्न सक्छन् । त्यसैले, अहिलेको स्थिति आशावादी भए पनि पूर्ण रूपमा निश्चित भने छैन।
