काठमाडौं । नेपाल लिक्विड्स प्राइभेट लिमिटेडले ९३ करोड ८६ लाख रुपैयाँ बराबरको लामो अवधिको बैंक ऋणलाई सुधार गर्दै ‘आईआरएन बी प्लस’ (IRN B+) बनाइएको छ। त्यस्तै, १ अर्ब २ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको छोटो अवधिको बैंक ऋणको रेटिङलाई भने पुरानै ‘आईआरएन ए फोर’ (IRN A4) मा निरन्तरता दिइएको छ। सन् १९८२ मा स्थापना भएको यो कम्पनी नेपालको मदिरा उद्योगमा तीन दशकभन्दा लामो समयदेखि काम गर्दै आएको पुरानो कम्पनी हो। यसले मुख्य गरी ह्विस्की र भोड्का उत्पादन तथा बिक्री वितरण गर्ने गर्दछ।
कम्पनीका राम्रा र सबल पक्षहरूलाई हेर्दा, पछिल्लो समय यसको सामान बिक्री र आम्दानीमा राम्रो सुधार आएको देखिन्छ। बजारमा ग्राहकको माग बढेको र नयाँ ब्रान्डहरू पनि थपिएकाले आर्थिक वर्ष २०२५ मा यसको आम्दानी करिब ५ प्रतिशतले र आर्थिक वर्ष २०२६ मा करिब १३ प्रतिशतले बढेको छ। पहिले विज्ञापन र सामान प्रवर्द्धनमा धेरै पैसा खर्च हुने गरेकोमा पछिल्ला वर्षहरूमा उक्त खर्च घटाइएकाले कम्पनीको नाफा कमाउने क्षमतामा सुधार भएको छ। यसै कारण आर्थिक वर्ष २०२६ मा कम्पनीले खुद नाफा कमाउन सफल भएको छ। यसका साथै कम्पनीसँग ‘सिग्नेचर’, ‘स्मिरफ भोड्का’, ‘मिस्टर डोवेल्स’, ‘एन्टिगुटी ब्लू’ र ‘रोयल च्यालेन्ज’ जस्ता संसारभर चर्चित र पत्यारिएका ब्रान्डहरू बेच्ने अधिकार (फ्रान्चाइजी) रहेको छ। यी स्थापित ब्रान्ड र कम्पनीको पुरानो अनुभवले गर्दा बजारमा यसको पहुँच बलियो छ। नेपालमा घुम्न आउने पर्यटकको संख्या बढ्नु र मानिसहरूको खानपानको बानीमा परिवर्तन आउनुले पनि आगामी दिनमा यसको व्यापार अझै बढ्न सक्ने सकारात्मक वातावरण बनाएको छ।
तर, यी राम्रा पक्षहरूसँगै कम्पनीमा केही ठूला कमजोरी र जोखिमहरू पनि रहेका छन्। विगतका वर्षहरूमा निरन्तर घाटा बेहोरेका कारण कम्पनीको आफ्नै साँचो धन वा बचत (नेटवर्थ) ऋणात्मक अर्थात् घाटामा रहेको छ, जसले गर्दा यसको आर्थिक ढाँचा कमजोर र जोखिमपूर्ण देखिन्छ। कम्पनीले कमाएको नाफा र बैंकको ब्याज तिर्ने क्षमतामा केही सुधार आए पनि यो अझै पनि सुरक्षित तहमा पुग्न सकेको छैन। अर्को मुख्य समस्या भनेको कम्पनीसँग नगदको अभाव अर्थात् तनावपूर्ण तरलता स्थिति हुनु हो। व्यापार चलाउनका लागि धेरै पैसा सामानमै अल्झिएर बसेको छ। बैंकले पत्याएर दिएको ऋणको सीमामध्ये करिब ९८ प्रतिशत रकम कम्पनीले प्रयोग गरिसकेको छ। यसको मतलब भोलि एक्कासि थप पैसा चाहिएमा बैंकबाट तुरुन्तै थप ऋण पाउने ठाउँ एकदमै कम छ, जसले गर्दा कम्पनी दैनिक चलाउन बैंकको छोटो अवधिको ऋणमा धेरै निर्भर हुनुपरेको छ।
यसका अलावा, नेपालमा मदिरा व्यवसाय गर्न सरकारी नियमहरू एकदमै कडा छन् र सरकारले यसमा धेरै कर (ट्याक्स) लगाउने गर्छ। विदेशी मदिरा नेपाल आउँदा महँगो भन्सार लाग्ने भएकाले यस कम्पनी जस्ता स्वदेशी उद्योगले बजार पाएका छन्, तर भोलि सरकारले यो नियम बदलेमा कम्पनीको व्यापार घट्न सक्छ। टेलिभिजन वा पत्रिकामा मदिराको सोझै विज्ञापन गर्न नपाइने नियम, बजारमा अरू कम्पनीहरूसँगको तीव्र प्रतिस्पर्धा र एउटै वितरकमार्फत मात्र सामान बेच्ने व्यवस्थाले पनि कम्पनीलाई जोखिममा पारेको छ। त्यसैले आगामी दिनमा कम्पनीले आफ्नो बिक्री बढाउँदै लैजाने, खर्च घटाएर नाफा जोगाउने र बैंकको ऋण घटाउँदै आफ्नो आर्थिक स्थितिलाई बलियो बनाउनु पर्ने देखिन्छ।
