काठमाडौं । भौतिक पूर्वाधार, यातायात तथा सञ्चार क्षेत्रमा पछिल्ला वर्षहरूमा लगानी विस्तारसँगै सडक सञ्जाल, रणनीतिक मार्ग तथा डिजिटल पहुँचमा उल्लेखनीय प्रगति भएको देखिएको छ।
आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ ले सडक निर्माण, राष्ट्रिय गौरवका आयोजना तथा सञ्चार पूर्वाधार विस्तारमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल भएको देखाएको छ। सर्वेक्षणअनुसार सङ्घीय सरकारबाट निर्मित कालोपत्रे सडकको घनत्व प्रति वर्ग किलोमिटर १३८.७ मिटर पुगेको छ। साथै डिजिटल टेलिभिजनको पहुँच ८२ प्रतिशत घरधुरीमा पुगेको छ भने मोबाइल टेलिफोन प्रयोगको घनत्व जनसङ्ख्याको १०३.२ प्रतिशत पुगेको छ।
विसं २०८२ फागुनसम्म रणनीतिक तथा स्थानीय सडक सञ्जाल गरी कुल ३६ हजार ८०६ किलोमिटर सडक निर्माण भएको छ। यसमध्ये २० हजार ४५६ किलोमिटर कालोपत्रे, ७ हजार ६०२ किलोमिटर ग्राभेल र ८ हजार ७४८ किलोमिटर कच्ची सडक रहेका छन्। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा कुल सडक लम्बाइ ३६ हजार २२६ किलोमिटर थियो।
आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ३०१ किलोमिटर नयाँ कच्ची सडक निर्माण भएको थियो भने १ हजार २३५ किलोमिटर सडकलाई कालोपत्रे स्तरमा स्तरोन्नति गरिएको थियो। चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म ७६ किलोमिटर नयाँ सडक निर्माण, ४१३ किलोमिटर सडक कालोपत्रे स्तरोन्नति तथा १०२ पुल निर्माण सम्पन्न भएका छन्।
राष्ट्रिय गौरवका आयोजनामा पनि उल्लेखनीय प्रगति भएको छ। मध्यपहाडी (पुष्पलाल) लोकमार्गअन्तर्गत १ हजार ८७९ किलोमिटरमध्ये १ हजार ५२९ किलोमिटर सडक कालोपत्रे सम्पन्न भएको छ। त्यस्तै, १३७ पुलमध्ये ११४ पुल निर्माण सम्पन्न भएका छन्।
हुलाकी लोकमार्गमा पनि निर्माण कार्यले तीव्रता पाएको छ। १ हजार ८५७ किलोमिटरमध्ये १ हजार ३८१ किलोमिटर सडक कालोपत्रे भएको छ भने २५० पुलमध्ये १४३ पुल निर्माण सम्पन्न भएका छन्।
उत्तर–दक्षिण लोकमार्गअन्तर्गत कालीगण्डकी कोरिडोरमा २९२ किलोमिटर सडक कालोपत्रे भएको छ भने ३६ पुल निर्माण सम्पन्न भएका छन्। कर्णाली कोरिडोरमा सम्पूर्ण ट्र्याक निर्माण कार्य सम्पन्न भइसकेको छ भने हालसम्म ४१.५ किलोमिटर ग्राभेल सडक निर्माण भएको छ।
कोशी कोरिडोरअन्तर्गत थप १४ किलोमिटर सडक कालोपत्रे तथा ११ पुल निर्माण सम्पन्न भएका छन्। मदन भण्डारी राजमार्गमा ७४० किलोमिटरमध्ये ३९५.५ किलोमिटर सडक कालोपत्रे भएको छ।
ठूला सडक आयोजनामा नारायणघाट–बुटवल सडक खण्डअन्तर्गत ९५.५ किलोमिटर चार लेन सडक निर्माण सम्पन्न भएको छ। मुग्लिन–पोखरा सडकमा ७८.४ किलोमिटर चार लेन सडकमा पहिलो तहको कालोपत्रे सम्पन्न भएको छ।
सुरुङमार्ग निर्माणतर्फ सिद्धबाबा सुरुङमार्गमा मुख्य सुरुङको १ हजार १२६ मिटर कङ्क्रिट लाइनिङको काम सम्पन्न भएको छ। नागढुङ्गा सुरुङमार्गमा टनेल संरचना निर्माण पूरा भइसकेको छ भने प्रकाश, भेन्टिलेसन, अग्नि नियन्त्रण र सूचना प्रणाली जडानसम्बन्धी काम पनि सम्पन्न भएको छ।
काठमाडौँ–तराई/मधेस द्रुतमार्गमा निर्माणाधीन सातवटा सुरुङको काम निरन्तर जारी रहेको छ। यस आयोजनाअन्तर्गत पुल निर्माणतर्फ पनि विभिन्न चरणका संरचना निर्माण भइरहेको आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।
यद्यपि पूर्वाधार विस्तारसँगै सडकको गुणस्तर, समयमै सम्पन्न हुने अवस्था, सडक सुरक्षा तथा दीर्घकालीन दिगोपनामा थप ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
