काठमाडौं । खनिज–सम्पन्न तथा रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण आर्कटिक टापु ग्रिनल्यान्डलाई लिएर बढ्दो कूटनीतिक तनावबीच युरोपेली देशहरूका सैन्य कर्मचारीहरू बिहीबारदेखि ग्रिनल्यान्ड आइपुग्न थालेका छन् । वासिङ्टनमा अमेरिकी, डेनिस र ग्रिनल्यान्डका अधिकारीहरूबीच भएको उच्चस्तरीय बैठकले ‘मौलिक असहमति’ समाधान गर्न नसकेको केही समयपछि यो सैन्य तैनाथी सुरु भएको हो ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले स्वायत्त डेनमार्क क्षेत्र ग्रिनल्यान्डलाई अमेरिकी नियन्त्रणमा लिनुपर्ने धारणा पटक–पटक सार्वजनिक गर्दै आएका छन् । उनले ग्रिनल्यान्ड अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण रहेको तर्क गर्दै आएका छन् । यसै सन्दर्भमा फ्रान्स, स्विडेन, जर्मनी र नर्वेले बुधबार संयुक्त रूपमा घोषणा गर्दै ग्रिनल्यान्डको राजधानी नुकमा जासुसी तथा अनुगमन मिसनको हिस्साका रूपमा सैन्य कर्मचारीहरू तैनाथ गर्ने जानकारी दिएका थिए ।
ग्रिनल्यान्डका उपप्रधानमन्त्री म्युट इगेडले बुधबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भने, “आजदेखि र आगामी दिनहरूमा नाटोका सैनिकहरूको ग्रिनल्यान्डमा उपस्थिति थप बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ । थप सैन्य उडान र जहाजहरूको आवागमन पनि हुनेछ ।”
उनका अनुसार ती सैन्य गतिविधिहरू ‘प्रशिक्षण’ का रूपमा सञ्चालन गरिनेछ । फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत ‘पहिलो फ्रान्सेली सैन्य कर्मचारीहरू ग्रिनल्यान्डतर्फ प्रस्थान गरिसकेका छन्, अन्यले पनि क्रमशः पछ्याउनेछन्’ भनी जानकारी दिए ।
डेनमार्कको निमन्त्रणामा जर्मनीले पनि सक्रिय सहभागिता जनाएको छ। जर्मन रक्षा मन्त्रालयका अनुसार १३ सदस्यीय शक्तिशाली बुन्डेसवेहर जासुसी टोली बिहीबारदेखि आइतबारसम्म नुकमा तैनाथ गरिएको छ । डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डका विदेशमन्त्रीहरूले वासिङ्टनमा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे. डी. भान्स र विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँग भेट गरेको दिन नै उक्त सैन्य तैनाथीको औपचारिक घोषणा गरिएको थियो ।
ह्वाइट हाउसबाट बाहिरिँदै डेनमार्कका विदेशमन्त्री लार्स लोक्के रासमुसेनले ग्रिनल्यान्डमाथि अमेरिकाको नियन्त्रण ‘बिल्कुलै आवश्यक नभएको’ स्पष्ट पारे । उनले पत्रकारहरूसँग भने, “हामी अमेरिकी धारणा परिवर्तन गर्न सफल भएनौँ । राष्ट्रपतिको ग्रिनल्यान्डमाथि नियन्त्रण प्राप्त गर्ने चाहना अझै स्पष्ट देखिन्छ । त्यसैले हामीबीच अझै पनि मौलिक असहमति कायम छ, यद्यपि हामी असहमत हुन पनि सहमत भएका छौँ ।”
उक्त बैठकमा सहभागी नभएपछि प्रतिक्रिया दिँदै राष्ट्रपति ट्रम्पले पहिलोपटक मेलमिलापपूर्ण स्वर प्रयोग गर्दै डेनमार्कका चासोहरूलाई स्वीकार गरे । तर उनले कुनै पनि सम्भावित विकल्प पूर्ण रूपमा अस्वीकार नगरेको सङ्केत गरे ।
“डेनमार्कसँग मेरो निकै राम्रो सम्बन्ध छ । यो विषय कसरी अगाडि बढ्छ, हामी हेर्नेछौँ । मलाई लाग्छ, केही न केही समाधान अवश्य निस्कनेछ”, उनले थप विवरण नदिई भने । उनले पुनः दोहोर्याउँदै यदि रुस वा चीनले ग्रिनल्यान्ड नियन्त्रणमा लिन खोजेमा डेनमार्क शक्तिहीन हुने दाबी गरे ।
उनले भने, “हामीसँग भने गर्न सक्ने सबै क्षमता छ ।” जनवरी ३ मा भेनेजुएलामा घातक आक्रमणको आदेश दिई राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई अपदस्थ गरिएपछि राष्ट्रपति ट्रम्प ग्रिनल्यान्डको विषयमा झनै सक्रिय र उत्साहित देखिएका छन् । यसैबीच, ग्रिनल्यान्डको राजधानी नुकमा राष्ट्रिय एकताको सन्देशस्वरूप सडक, पसलका झ्याल, अपार्टमेन्टका बालकनी तथा कार र बसहरूमा रातो र सेतो ग्रिनल्यान्डको झण्डा फहराइएको देखिएको छ ।
तर कतिपय स्थानीय बासिन्दाहरूले आफूहरू अचानक अन्तर्राष्ट्रिय भूराजनीतिक केन्द्रमा पर्नुपरेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । “यो निकै डर लाग्दो छ, किनभने कुरा अत्यन्तै ठूलो बनेको छ”, नुककी ५१ वर्षीया शिक्षिका भेरा स्टिडसेनले भनिन्, “मलाई आशा छ, भविष्यमा पनि हामी अहिले जस्तै शान्तिपूर्वक र बिना कुनै खलल जीवन बिताउन सक्नेछौँ ।”
