काठमाडौं । मध्यपूर्वमा अझै पनि तनाव जारी छ । इरान ले २८ फेब्रुअरीदेखि खाडी देशहरुमा मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरिरहेको छ । यो हमला इरानले संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलद्वारा आफ्ना ठूला सैन्य र आणविक लक्ष्यहरुमा हवाई हमलाको प्रतिउत्तरमा गरेको हो । त्यो हवाई आक्रमणले इरानी अधिकारीहरुको दाबीअनुसार ठूलो मानवीय क्षति पुर्याएको र इरानले “आक्रमणको जवाफ दिन” सुरुवात गरेको भनिएको छ । १ मार्च २०२६ मा पनि यो संकट फैलिँदैछ, र मध्यपूर्वका मुख्य शहर तथा नागरिक स्थापनामा मिसाइल/ड्रोन प्रहारपछि धेरै ठाउँमा असर देखापरेको छ ।
संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएइ)
इरानी मिसाइल/ड्रोन प्रहारले दुबई र अबु धाबीमा असर पारेको छ । दुबईको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका कन्सोर्सहरुमा क्षति पुगेको छ र बुर्ज अल अरब लक्जरी होटलको बाहिरी भागमा ड्रोन मलबाबाट आगो लागेको छ । यस आक्रमणमा दुबईमा कम्तीमा ४ जना घाइते भएका छन् ।
अबु धाबीको जायद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि दुर्घटना भयो, जहाँ कम्तीमा एक व्यक्ति मृत भएको र सात घाइते भएको प्रारम्भिक जानकारी आएको छ । यी समाचारहरु विमानस्थल तथा प्रमुख पर्यटक स्थलमा असर भएको देखाउँछन् । यो स्थिति अहिले पनि अस्थिर छ, यात्रा सेवाहरु रोकिएका छन् र खाडी क्षेत्रका मुख्य विमानस्थलहरुमा उडानहरु निलम्बित छन् ।
बहराइन
बहराइन मिसाइल हमला मुख्यतया त्यहाँस्थित यू एस नेवी–फिफ्थ फ्लीट को मुख्यालय नजिकै टार्गिटङ गरिएको बताइएको छ ।अधिकारीहरुले उक्त हमलालाई “राज्यको सार्वभौमिकता उल्लंघन” र “गम्भीर सुरक्षा चुनौती” भनेका छन् । त्यहाँका राज्य सञ्चार केन्द्रले यस आक्रमणको विरोध गरेका छन्, र सरकारले यसलाई उल्लंघनात्मक हिंसा मानिरहेको छ।
कतार
कतारले आफ्नो हवाई रक्षा प्रणालीमार्फत इरानी मिसाइलहरुलाई सफलतापूर्वक रोकिएको जनाएको छ र त्यहाँ ठूलो मानविय क्षति भएको छैन । कतारका विदेश मन्त्रालयले यसलाई राष्ट्रिय सुरक्षा, भूमिकात्मक क्षेत्रीय विश्वास तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानून उल्लंघन रहेको भन्दै कडा रुपमा निन्दा गरेको छ ।
कुवेत
इरानी मिसाइल/ड्रोनहरुले कुवेतको हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने प्रयास गरेका थिए, तर कुवेतको सेनाले हवाई मालवाहक मिसाइलहरुलाई अवरुद्ध गरेको बताइएको छ। कुवेत सरकारले आफ्नो सार्वभौमिक अधिकार प्रयोग गरेर रक्षा गरेको र मानवीय क्षति न्यून रहेको जनाएको छ।
साउदी अरब
साउदीले पनि आफ्ना पूर्वी प्रान्त तथा राजधानी रियाध वरिपरि मिसाइलहरु देखिएको बताएको छ । यसलाई किंगडमले “आक्रमणको व्यापक प्रयास” भन्दै विरोध जनाएको छ, र साउदीले उडान मार्गहरु बन्द गरेको छ । मिसाइलहरु धेरैजसो प्रहरी तथा सैन्य एयर डिफेन्स प्रणालीद्वारा अवरुद्ध गरिएको छ।
जोर्डन
जोर्डनले पनि आफ्नो हवाई क्षेत्र सक्रिय राख्दै दुईवटा इरानी बलिस्टिक मिसाइलहरुलाई खसालिएको रिपोर्ट गरेको छ । सरकारले नागरिक सुरक्षा उच्च प्राथमिकता लिएको र मानविय क्षति रिपोर्ट नआएको जनाएको छ।
खाडी देशहरुमा वर्तमान असर र मानवीय अवस्था
अबु धाबी, दुबई र कुवेतमा मिसाइल तथा ड्रोन प्रहारपछि ठूलो संख्यामा एयरलाइन्सले उडान रोकिदिएका छन् र हवाई यात्रुहरु सयौं हजार प्रभावित भएका छन् । खाडी क्षेत्रका प्रमुख विमानस्थलहरु अहिले बन्द अवस्थामा छन् वा चेतावनीमा राखिएका छन्। UAE जस्तै देशले अहिले आफ्ना विद्यालय तथा विश्वविद्यालयहरुलाई अस्थायी रुपमा अनलाइन कक्षामा सार्ने निर्णय गरेको छ, ताकि विद्यार्थी तथा शिक्षकहरुलाई सुरक्षाको लागि घरमै राख्न सकियोस्।
राजनीतिक प्रतिक्रिया र स्थिति
धेरै खाडी देश र जोर्डनले उक्त इरानी अक्रमणलाई “गंभीर सार्वभौमिकता उल्लंघन” भन्दै कडा निन्दा गरेका छन् र संयुक्त राष्ट्र लगायत अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई यसबारे कदम चाल्न आह्वान गरेका छन् । साउदी, कतार र युएइ सरकारले संयुक्त रुपमा क्षेत्रीय सुरक्षा उच्च स्तरमा राख्न र कूटनीतिक समाधान खोज्ने प्रयास गरिरहेका छन्, जबकि युद्धको जोखिम अझै कायम छ।
२८ फेब्रुअरी २०२६ बिहान, संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरान का ठूला सैन्य तथा आणविक ठिकाना (तेहरान, इस्फहान, ताब्रिज) मा हवाई हमला गरेका थिए । यस आक्रमणमा सरकारी विवरणअनुसार २०० भन्दा बढी नागरिक मारिएका छन् र दर्जनौं घाइते भएका छन् । इरानले यसलाई “गैरकानुनी आक्रमण” भन्दै तत्काल प्रतिआक्रमण गर्ने घोषणा गर्यो ।
त्यसै दिन, २८ फेब्रुअरी २०२६ दिउँसो लगभग १५:४७ बजे, इरानले मध्यपूर्वका खाडी देशहरुमा मिसाइल र ड्रोन प्रहार सुरु गर्यो । यो आक्रमण कम्तीमा आठ देशलाई लक्षित गरी गरिएको थियो।
इजरायलमा मिसाइल र ड्रोनको प्रहारले केही सैन्य संरचना र नागरिक क्षेत्रहरुमा सीमित क्षति पुर्याएको थियो भने एक बालिका गम्भीर घाइते भएकी थिइन्। कतारमा अमेरिकी सैन्य बेस नजिक प्रहार भए पनि हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले धेरै मिसाइल रोक्न सफल भयो, र मानविय क्षति उल्लेखनीय भएन।
कुवेतमा मिसाइल प्रहारले केही सैनिक घाइते भएका थिए । संयुक्त अरब इमिरेट्समा दुबई, अबु धाबी र जायद अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्टलाई निशाना बनाइएको थियो ।
बुर्ज अल अरब होटल र अन्य प्रमुख क्षेत्रहरुमा मामूली संरचनागत क्षति र ज्वाला देखिएको थियो । बहराइन , साउदी अरब र जोर्डनमा पनि हवाई चेतावनी बजाइएको थियो। रियाध र अन्य साउदी शहरहरुमा विस्फोटको आवाज सुन्न पाइयो, तर ठूलो मानवीय क्षति भएन ।
बहराइन , कतार र कुवेतले आफ्नो हवाई क्षेत्र अस्थायी रुपमा बन्द गर्ने निर्णय गरे। अमेरिकी अड्डा भएका इराक र सिरियामा इरान समर्थित समूहहरुले मिसाइल प्रहार गरेका थिए। केही अमेरिकी सैनिक सामान्य घाइते भए, तर ठूलो क्षति रिपोर्ट भएन ।
यस घटनापछि खाडी क्षेत्रमा सामान्य जनजीवन प्रभावित भएको छ। एयरलाइन्सहरुले धेरै उडान रद्द गरेका छन् र हवाई यातायात अलर्ट जारी गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संयमता अपनाउन र कूटनीतिक समाधान खोज्न आह्वान गरेको छ।
इरानमा २०० भन्दा बढीको मृत्यु
इजरायलको सेनाले आइतबार बिहानै पश्चिमी र केन्द्रीय इरानका ३० भन्दा बढी लक्ष्यहरुमा आक्रमण गरेको जनाएको छ । इजरायलले इरानी वायु रक्षा प्रतिष्ठान, क्षेप्यास्त्र स्थल, सैन्य मुख्यालय तथा अन्य “शासनका लक्ष्यहरु” मा आक्रमण जारी रहने घोषणा गरेको छ ।
शनिबारदेखि इरानमा कम्तीमा २०१ जनाको मृत्यु भएको छ, जसमा दक्षिणी सहर मिनाबस्थित एक बालिका प्राथमिक विद्यालयमा भएको आक्रमणमा कम्तीमा १४८ जनाको ज्यान गएको छ।
इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) ले २७ वटा अमेरिकी सैन्य आधार, इजरायलको टेल नोफ एयरबेस, तेल अभिभस्थित हाकिर्या मा रहेको इजरायली सेनाको कमाण्ड मुख्यालय, र सहरको ठूलो रक्षा औद्योगिक परिसरमा प्रतिआक्रमण गरिरहेको जनाएको छ ।
इरानी सरकारले आफ्ना सर्वोच्च नेताको निधनपछि सत्ता हस्तान्तरणको प्रक्रिया निगरानी गर्न तीन सदस्यीय अन्तरिम परिषद् गठन गरेको घोषणा गरेको छ । यसैबीच, उनका समर्थकहरु तेहरान र अन्य सहरहरुमा शोक मनाउन सडकमा उत्रिएका छन्। पेजेशकियनले सरकारले घोषणा गरेको ४० दिनको शोक अवधिसँगै थप सात दिन सार्वजनिक बिदा पनि घोषणा गरेका छन्।
स्रोतः एजेन्सीहरुको सहयोग
