काठमाडौं । अस्ट्रेलियाले संयुक्त राज्य अमेरिका र बेलायतसँगको ‘औकस’ (एयुकेयुएस) सुरक्षा साझेदारीअन्तर्गत निर्माण गर्न लागिएको आणविक ऊर्जा सञ्चालित पनडुब्बी कार्यक्रमलाई अघि बढाउन थप चार अर्ब ६० करोड अस्ट्रेलियन डलर (करिब तीन अर्ब २० करोड अमेरिकी डलर) लगानी गर्ने घोषणा गरेको छ ।
सरकारका अनुसार उक्त लगानीले देशको दीर्घकालीन पनडुब्बी निर्माण, सञ्चालन, मर्मत तथा व्यवस्थापनका लागि आवश्यक स्वदेशी क्षमता विकास गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ ।
रक्षामन्त्री रिचर्ड मार्लेसले दक्षिण अस्ट्रेलियास्थित ओसबोर्न शिपयार्डमा गरिएको उक्त अतिरिक्त लगानीले ‘औकस’ सम्झौता योजनाअनुसार नै अघि बढिरहेको स्पष्ट हुने बताए । उनले अनुसार यो लगानी भविष्यको पनडुब्बी फ्लीट निर्माण र त्यसको दिगो सञ्चालनका लागि आवश्यक पूर्वाधार तथा दक्षता विकास गर्ने दिशामा अर्को महत्त्वपूर्ण कदम हो ।
सन् २०२१ मा सम्पन्न ‘औकस’ सम्झौताअन्तर्गत अस्ट्रेलियाले संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट तीनवटा आणविक ऊर्जा सञ्चालित पनडुब्बी प्राप्त गर्ने योजना बनाएको छ । त्यसपछि अस्ट्रेलिया र बेलायतले संयुक्त रूपमा सन् २०४० को दशकमा नयाँ पुस्ताका पनडुब्बी निर्माण गर्ने लक्ष्य राखेका छन् । यो परियोजना अस्ट्रेलियाको इतिहासकै सबैभन्दा महँगो रक्षा कार्यक्रम मानिन्छ ।
यद्यपि संयुक्त राज्य अमेरिका र बेलायतमा पनडुब्बी उत्पादनको गति अपेक्षाभन्दा सुस्त रहेकाले आवश्यक जहाज समयमै उपलब्ध हुने वा नहुने विषयमा पछिल्ला वर्षहरूमा विभिन्न तहबाट प्रश्न उठ्दै आएका छन् ।
यसैबीच, मे महिनामा सार्वजनिक गरिएको संशोधित व्यवस्थाअनुसार अस्ट्रेलियाले पहिले योजना गरिएझैँ दुईवटा प्रयोग गरिएका र एउटा नयाँ पनडुब्बी प्राप्त गर्ने छैन । अब तीनवटै पनडुब्बी अमेरिकी नौसेनाले प्रयोग गरिरहेका सेवामा रहेका जहाजबाट उपलब्ध गराइनेछ । अस्ट्रेलियाली सरकारले यस व्यवस्थालाई अघिल्लो योजनाभन्दा बढी लागत–प्रभावकारी भएको दाबी गरेको छ ।
सरकारी अनुमानअनुसार ‘औकस’ कार्यक्रम कार्यान्वयनका क्रममा आगामी ३० वर्षमा अस्ट्रेलियाले करिब दुई खर्ब ५० अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
