काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच भएको हालैको युद्धमा अमेरिकालाई ठूलो क्षति भएको छ । अमेरिकी कंग्रेसले तयार गरेको रिसर्च को प्रतिवेदनअनुसार “अपरेशन एपिक फ्युरी” अन्तर्गत इरानविरुद्ध गरिएको सैन्य अभियानमा अमेरिकाले कम्तीमा ४२ वटा सैन्य विमान गुमाएको वा क्षतिग्रस्त भएको पुष्टि भएको छ।
प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएअनुसार क्षतिग्रस्त वा नष्ट भएका विमानहरूमा अमेरिकाका अत्याधुनिक लडाकु विमान, निगरानी प्रणाली, ड्रोन तथा उद्धार हेलिकप्टरसमेत रहेका छन् ।
तीमध्ये चार वटा एफ–१५ई स्ट्राइक इगल, एउटा एफ–३५ए लाइटनिङ–२ स्टेल्थ फाइटर, एउटा ए–१० थन्डरबोल्ट–२, सात वटा केसी–१३५ स्ट्राटोट्यांकर, एउटा ई–३ सेन्ट्री AWACS निगरानी विमान, दुई वटा एमसी–१३०जे कमाण्डो–२ विमान, एउटा एचएच–६०डब्लु उद्धार हेलिकप्टर, २४ वटा MQ–9 रिपर ड्रोन तथा एउटा MQ–4C ट्राइटन निगरानी ड्रोन रहेका छन्।
यो युद्ध फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानका सैन्य संरचना, मिसाइल केन्द्र तथा उच्च नेतृत्वमाथि संयुक्त हवाई आक्रमण गरेपछि सुरु भएको थियो । प्रारम्भिक चरणमै इरानका सर्वोच्च नेता Ali Khamenei सहित धेरै वरिष्ठ अधिकारी मारिएको रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ ।
युद्ध सुरु हुँदा अमेरिकाले आफ्नो उन्नत हवाई शक्ति र प्रविधिको बलमा छिट्टै नियन्त्रण स्थापित गर्ने अपेक्षा गरेको थियो । तर युद्ध लम्बिँदै जाँदा अमेरिकी सेनाले अपेक्षाभन्दा ठूलो क्षति बेहोर्नुपरेको प्रतिवेदनले देखाएको छ।
विशेषगरी एफ–३५ स्टेल्थ फाइटरको क्षति अमेरिकाका लागि सैन्य र रणनीतिक दुवै दृष्टिले ठूलो झट्का मानिएको छ। एफ–३५ लाई विश्वकै सबैभन्दा आधुनिक युद्धक विमानमध्ये एक मानिन्छ र यो अमेरिकी हवाई शक्तिको प्रमुख आधार हो।
पेन्टागनका अनुसार इरानविरुद्धको सैन्य अभियानको लागत हालसम्म २९ अर्ब अमेरिकी डलर भन्दा धेरै पुगेको छ। उपकरण मर्मत, प्रतिस्थापन तथा दीर्घकालीन सैन्य सञ्चालनका कारण खर्च तीव्र रूपमा बढिरहेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।
इरानले भने यो प्रतिवेदनलाई आफ्नो सैन्य सफलताको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। इरानी विदेशमन्त्री Abbas Araghchi ले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत अमेरिकाको हवाई प्रभुत्वलाई इरानले चुनौती दिएको दाबी गरेका छन्। उनले इरानी सेनाले एफ–३५ जस्तो अत्याधुनिक विमान खसाल्न सफल भएको उल्लेख गर्दै भविष्यमा पुनः आक्रमण भए अझ ठूलो जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन्।
सैन्य विश्लेषकहरूका अनुसार यो युद्धले आधुनिक युद्धको स्वरूप परिवर्तन भइरहेको स्पष्ट पारेको छ। अहिले ड्रोन, लामो दूरीका मिसाइल, इलेक्ट्रोनिक युद्ध प्रणाली तथा बहुस्तरीय हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीका कारण अत्याधुनिक सैन्य शक्ति भएका राष्ट्रहरू पनि जोखिममुक्त छैनन्। महँगा निगरानी विमान, इन्धन आपूर्ति ट्यांकर तथा ड्रोनहरू लामो क्षेत्रीय युद्धमा सजिलै निशाना बन्न सक्ने अवस्था देखिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
युद्धपछि अमेरिका र इरानबीच अस्थायी युद्धविराम कायम भए पनि तनाव अझै पूर्ण रूपमा अन्त्य भएको छैन। इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर वार्ता असफल भए पुनः सैन्य कारबाही हुन सक्ने चेतावनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दिइरहेका छन् भने इरानले पनि क्षेत्रीय प्रतिकारको धम्की दिएको छ।
स्रोतः गल्फ न्युज
