काठमाडौं । अमेरिकि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा जन्मसिद्ध नागरिकताको हकलाई हटाउन उनले यसअघि जारि गरेको कार्यकारी आदेशलाई अमेरीकि अदालतले खारेज गरिदिएपश्चात केही हप्तापछि फेरि एक पटक प्रयास गरिरहेका छन्।
सो सम्बन्धमा अमेरिकि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बिहीबार दुई कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका छन् , उनले हस्ताक्षर गरेको कार्यकारी आदेशमा जन्मसिद्ध नागरिकताको लागि योग्य नभएका गैर-नागरिकहरूको अवस्थित परिभाषालाई विस्तार गर्ने एउटा आदेश पनि समावेश छ।
ट्रपले जारी गरेको यो आदेशनले जन्म पर्यटनलाई प्रतिबन्ध लगाउँछ, गर्भवती आमाहरू आफ्ना बच्चाहरूलाई नागरिक बनाउन अमेरिकामा बच्चा जन्माउन आउने अभ्यास मा प्रतिबन्ध लागाने छ । उनले जारी गरेको आदेशमा अमेरिकी गैर नागरिकका बाबु आमाबाट अमेरिकाम जन्मदा जन्मको आदआरमा नागरिकता सहित नागरिकको रुपमा पाउने हक अधिकार नपाउने व्यवस्था रहेको छ ।
कार्यकारी आदेश जारी गर्दै डोनाल्ड ट्रम्पले भनेका छन् “यो वर्षौं पहिले नै हुनुपर्थ्यो, तर हामी अहिले यसको ख्याल राखिरहेका छौं,” ट्रम्पले ओभल अफिसबाट भने, १५० वर्ष पुरानो नीति अन्त्य गर्ने आफ्नो अघिल्लो प्रयासलाई सर्वोच्च अदालतले अस्वीकार गरेकोमा आलोचना गर्दै।
“मेरो प्रशासनले हाम्रो राष्ट्रको उदारताको फाइदा उठाएर अमेरिकी नागरिकहरूलाई ठग्ने प्रयास गर्ने दुर्भावनापूर्ण विदेशी अभिनेताहरूले निम्त्याउने जोखिमहरूबाट बचाएको छ,” पहिलो कार्यकारी आदेशमा भनिएको छ।
ट्रम्प र उनको प्रशासनका सदस्यहरूले बारम्बार जन्म पर्यटनको विरोध गरेका छन्, जसमा रूसी र चिनियाँ विरोधीहरूले अमेरिकामा घुसपैठ गर्न जन्मसिद्ध नागरिकताको फाइदा उठाएको आरोप पनि लगाइएको छ।
बिहीबार ओभल अफिसबाट कार्यकारी आदेश घोषणा गर्दै ट्रम्पले अमेरिकामा जन्म पर्यटन मार्फत लाखौं बच्चाहरू जन्मिएको बताए।
माइग्रेसन पोलिसी इन्स्टिच्युट, एक गैर-पक्षीय अनुसन्धान समूहले भनेको छ कि सबैभन्दा विस्तृत जनगणना-आधारित अनुमानले प्रत्येक वर्ष जन्म पर्यटनबाट अमेरिकामा लगभग २२,००० देखि २६,००० शिशुहरू जन्माउने गर्दछ। संस्थानका अनुसार सरकारी तथ्याङ्कले २०२४ मा विदेशी ठेगाना भएका आमाहरूबाट ९,६०० शिशुहरू जन्मिएको देखाएको छ।
“मानिसहरू यहाँ पर्यटक भएको नाटक गर्दै, आगन्तुक भएको नाटक गर्दै आउँछन् भन्ने धारणा (यो) हो,” गृह सुरक्षा सल्लाहकार र ह्वाइट हाउसका नीतिका लागि उपप्रमुख कर्मचारी स्टीफन मिलरले बिहीबार राष्ट्रपतिको छेउमा उभिएर भने।
“तर उनीहरू यहाँ आउनुको वास्तविक कारण भनेको बच्चा जन्माउनु हो, त्यो बच्चालाई स्वचालित नागरिक बनाउनु हो, हाम्रो देश छोड्नु हो र त्यसपछि अमेरिकी नागरिक बच्चा जन्माउनु हो,” उनले भने। ती बच्चाहरूले त्यसपछि कल्याणकारी सुविधाहरू, मतदान केन्द्र र “अन्य सबै अधिकार र विशेषाधिकारहरू प्राप्त गर्छन् जुन केवल अमेरिकीहरूसँग सम्बन्धित छन्”।
मिलरले भने कि राष्ट्रपतिसँग अध्यागमन र राष्ट्रियता ऐनको एक धारा अन्तर्गत जन्म पर्यटनमाथि प्रतिबन्ध लगाउने अधिकार छ, जसले राष्ट्रपतिलाई देशमा को प्रवेश गर्न सक्छ भन्नेमा अपवाद र सीमाहरू तोक्ने शक्ति प्रदान गर्दछ।
२०२५ मा आफ्नो कार्यकालको पहिलो दिनमा, ट्रम्पले अमेरिकी संविधानको १४ औं संशोधनमा ग्यारेन्टी गरिएको जन्मसिद्ध नागरिकताको अन्त्य गर्ने प्रयास गर्ने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका थिए ।
कानुनी लडाइँले यो मुद्दा सर्वोच्च अदालतमा पुर्यायो, जसले जुनमा ट्रम्पको २०२५ नीतिहरू टिक्न नसक्ने र जन्मसिद्ध नागरिकता कानून नै रहने फैसला सुनायो।
यो निर्णयले अमेरिकामा को बस्न सक्छ, काम गर्न सक्छ र नागरिक बन्न सक्छ भन्ने कुरा सीमित गर्ने ट्रम्पको निरन्तर प्रयासलाई ठूलो धक्का दियो।
बिहीबार ओभल अफिसबाट कार्यकारी आदेशहरू घोषणा गर्दै ट्रम्पले भने, “उच्च अदालतले “नराम्रो निर्णय गर्यो, धेरै अन्यायपूर्ण निर्णय”। “हाम्रो देशले यसको कारणले पीडा भोगिरहेको छ, र हामी फरक तरिकाले अन्त्य गर्दैछौं।”
क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयको डेभिस स्कूल अफ लका प्राध्यापक गेब्रियल चिनले बीबीसीलाई भने कि आदेशका केही भागहरू टिक्न सक्छन्, तर अन्य पक्षहरूले “केही गम्भीर संवैधानिक प्रश्नहरू उठाउँछन्”।
चिनले भने कि राष्ट्रपतिसँग विशेष गरी बच्चा जन्माउने उद्देश्यले अमेरिका आउने मानिसहरूलाई प्रतिबन्ध लगाउने केही शक्ति छ।
“तर एक पटक यो भइसकेपछि, संयुक्त राज्य अमेरिकामा बच्चा जन्मिएपछि, मलाई लाग्दैन कि राष्ट्रपतिसँग त्यो बच्चा नागरिक होइन भनेर निर्णय गर्ने कुनै शक्ति छ,” उनले भने, ट्रम्प प्रशासनको हालैको सर्वोच्च अदालतमा भएको हारमा यो मुद्दा समाधान भएको पनि उनले बताए।
उनले अमेरिकामा लाखौं जन्मको तुलनामा जन्म पर्यटनलाई “थोरै मात्रामा” भने।
“यो एउटा असामान्य घटना हो,” उनले भने।
