काठमाडौं । पराराष्ट्र मन्त्रालयले भोटेकोशी बाढी पछिको अवस्थाको बारेमा जानकारी गराएको छ । मन्त्रालयले आइतबार पत्रकार सम्मेलन गर्दै बाढीमा परि ज्यान गुमाउने, सम्पर्कविहिन देखि दाताहरुले गरेको सहयोगलाई लिएर आभार व्यक्त गरेको छ।
यस्तो छ परराष्ट्र मन्त्रालयको आधिकारिक प्रेस ब्रिफिङ
१. २०२६ अगस्ट २६ मा भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी आकस्मिक बाढीपछि नेपाल सरकारले खोज, उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि आफ्नो उपलब्ध सम्पूर्ण स्रोतसाधन र प्रयास परिचालन गरेको छ। यस क्रममा नेपाली तथा विदेशी नागरिकसहित अझै बेपत्ता रहेका व्यक्तिहरूको खोजीलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ।
२.
यस समय हाम्रो तत्कालीन राष्ट्रिय प्राथमिकता स्पष्ट छ—मानवीय जीवन जोगाउने, बेपत्ता व्यक्तिहरूको स्थान पहिचान गर्ने, उनीहरूको उद्धार गर्ने, बाँचेकाहरूलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउने तथा प्रभावित नेपाली र विदेशी नागरिकलाई आवश्यक सहयोग र सहायता सुनिश्चित गर्ने।
यसका लागि प्रभावित क्षेत्रमा करिब १९ हजार सुरक्षाकर्मी र १६ वटा हेलिकप्टर परिचालन गरिएको छ।
त्यसैगरी, आवश्यकताअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट समेत सहयोग लिइरहेका छौँ। नेपाली सेनासँगको समन्वयमा सुरुङमा फसेका व्यक्तिहरूको उद्धारका लागि विशेषगरी भारत, चीन र गणतन्त्र कोरियाका सुरुङ उद्धार विज्ञहरू समेत परिचालन गरिएको छ।
३.
हालसम्म प्रभावित क्षेत्रबाट ७३४ वटा शव फेला पारिएको छ भने करिब २ हजार ४९८ जना अझै सम्पर्कविहीन/बेपत्ता रहेका छन्। प्रभावित क्षेत्रबाट ८ हजार १८६ भन्दा बढी व्यक्तिको उद्धार गरिएको छ, जसमा २६१ भन्दा बढी विदेशी नागरिक रहेका छन्। अझै ४०० भन्दा बढी विदेशी नागरिक बेपत्ता छन्।
खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेकाले थप खोजी र प्रमाणीकरणपछि तथ्यांक अद्यावधिक हुँदै जानेछ। सम्बन्धित सरकारी निकाय, विशेषगरी राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDRRMA) र नेपाल पर्यटन बोर्डबाट प्राप्त विवरणका आधारमा अद्यावधिक तथा थप प्रमाणीकरण गरिएका तथ्यांक सरकारको वेबसाइटमा उपलब्ध गराइनेछ।
४.
स्थलगत उद्धार तथा राहत कार्य प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ। खोजी तथा प्रमाणीकरणको काम जारी रहेकाले मानवीय क्षति, बेपत्ता व्यक्ति तथा भौतिक क्षतिसम्बन्धी तथ्यांक निरन्तर परिवर्तन भइरहेको छ।
यस अवसरमा सरकारको आग्रह पुनः दोहोर्याउन चाहन्छु—सर्वसाधारण तथा राष्ट्रिय एवं अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले आधिकारिक रूपमा प्रमाणीकरण गरिएको सूचनामा मात्र विश्वास गर्नुहोस् र अपुष्ट समाचार प्रकाशन तथा प्रसारण नगर्नुहोस्। सरकारले नियमित रूपमा सूचना उपलब्ध गराउँदै जानेछ।
५.
नेपाल सरकारले खोज, उद्धार तथा राहत कार्यका लागि उपलब्ध सम्पूर्ण स्रोतसाधन परिचालन गरिरहेको छ। सुरक्षा निकाय, प्रदेश तथा स्थानीय सरकार, स्वास्थ्यकर्मी तथा आकस्मिक उद्धार टोलीलगायतका छुट्टाछुट्टै टोलीहरू रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवन जिल्लाका प्रभावित क्षेत्रमा निरन्तर खटिएका छन्।
उनीहरूले प्रभावित तथा तत्काल सहयोग आवश्यक भएका नागरिकको खोजी, उद्धार र सहायता गरिरहेका छन्।
६.
सरकारको राहत कार्य तत्काल आवश्यक सबै प्रकारका सहयोग उपलब्ध गराउनेमा केन्द्रित छ। यसअन्तर्गत आकस्मिक स्वास्थ्य उपचार, खाद्यान्न, सुरक्षित खानेपानी, अस्थायी आवास तथा अन्य अत्यावश्यक सामग्री उपलब्ध गराउने काम भइरहेको छ।
७.
यस कठिन समयमा सरकारले छिमेकी मुलुकहरू तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग निरन्तर सम्पर्क र समन्वय गरिरहेको छ। धेरै विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता छन्। त्यसैले परराष्ट्र मन्त्रालयमा स्थापना गरिएको समर्पित आपत्कालीन नियन्त्रण कक्षले सम्बन्धित निकाय तथा बेपत्ता व्यक्तिका परिवारसँग समन्वय गरिरहेको छ।
नेपालका कूटनीतिक नियोगहरूले पनि प्रमाणीकरण गरिएका सूचनाहरू निरन्तर आदानप्रदान तथा अद्यावधिक गरिरहेका छन्। साथै, परिवारसँग सम्पर्क कायम गराउन, आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन, शव पहिचान तथा स्वदेश फिर्ता प्रक्रियामा समेत सहजीकरण गरिरहेका छन्।
८.
वर्षायाम तथा सम्भावित बाढीको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै नदी प्रणाली तथा तल्लो तटीय क्षेत्रमा हुन सक्ने बाढीको जोखिमको निरन्तर निगरानी भइरहेको छ। थप बाढीको जोखिमका लागि प्रणालीलाई उच्च सतर्क अवस्थामा राखिएको छ र आवश्यक सबै निकायबीच समन्वय कायम गरिएको छ।
९.
सुरक्षा तथा अन्य सम्बन्धित निकायका एकीकृत टोलीहरूले परिस्थितिलाई प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गरिरहेका छन्। भारतबाट ११ जना र चीनबाट ९ जनासहित गणतन्त्र कोरियाका विशेषज्ञ टोलीसमेत सुरुङ उद्धारका लागि प्राविधिक टोलीसँग मिलेर काम गरिरहेका छन्।
त्यसैगरी, शव व्यवस्थापनका लागि आवश्यक विशेष एयरटाइट ब्याग प्राप्त भएका छन् र थप सामग्रीसमेत ल्याउने काम भइरहेको छ। डीएनए परीक्षणमा विशेषज्ञता हासिल गरेका भारतका १८ जना फरेन्सिक विज्ञ पनि नेपाल आइपुगेका छन्। यस विषयमा आवश्यक समन्वय जारी छ।
१०.
प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा मानवीय सहायता उपलब्ध गराउने कार्य जारी छ। यस कठिन समयमा नेपालप्रति ऐक्यबद्धता, सद्भाव तथा उदार सहयोगको प्रस्ताव गर्ने हाम्रा मित्र तथा साझेदारहरूप्रति सरकार गहिरो आभार व्यक्त गर्दछ।
भारत, चीन र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) लगायतका देशबाट राहत सामग्री प्राप्त भइसकेको छ। त्यसैगरी अमेरिका, जापान, कतार, सिंगापुर, अस्ट्रेलिया, मलेसिया, म्यानमार, बंगलादेश, पाकिस्तान लगायतका देश तथा साझेदारबाट पनि अत्यावश्यक सामग्री प्राप्त भइरहेको छ।
राहत कार्य जारी रहँदा थप आवश्यकता मूल्यांकन गरिनेछ र आवश्यकताअनुसार छिमेकी मुलुक तथा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारसँग थप सहयोग र सहायता माग गरिनेछ।
विश्वका विभिन्न मुलुक तथा साझेदारबाट आर्थिक सहयोगका लागि उदार प्रतिबद्धतासमेत प्राप्त भएका छन्। यस कठिन समयमा प्राप्त सहयोग र समर्थनलाई सरकारले अत्यन्तै महत्वपूर्ण रूपमा लिएको छ र सबैप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ।
११.
महत्वपूर्ण पूर्वाधार, घर, सडक सञ्जाल, पुल तथा जलविद्युत् आयोजनालगायतमा व्यापक क्षति भएकाले पोस्ट डिजास्टर निड्स असेस्मेन्ट (PDNA) अर्थात् विपद्पछिको आवश्यकता मूल्यांकनका लागि विस्तृत अध्ययन भइरहेको छ।
पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक पर्ने सरकारको अनुमान छ। आवश्यकता मूल्यांकनको प्रक्रिया अघि बढ्दै जाँदा आवश्यकताअनुसार थप विवरण पछि सार्वजनिक गरिनेछ।
१२.
सरकारको प्राथमिकतामा रहेको खोज, उद्धार तथा राहत कार्यको समन्वय र अनुगमनमा सम्माननीय प्रधानमन्त्री स्वयं सक्रिय रूपमा संलग्न हुनुहुन्छ।
सम्माननीय प्रधानमन्त्रीले २०२६ अगस्ट २६ मा भारतका प्रधानमन्त्रीसँग तथा अगस्ट २८ मा पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीसँग टेलिफोन वार्ता गर्नुभएको छ।
परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले पनि भारत, चीन, बेलायत, दक्षिण कोरिया, अस्ट्रेलिया, बंगलादेश, दक्षिण अफ्रिका, भेनेजुएला, अमेरिका लगायतका देशका आफ्ना समकक्षी तथा उच्च पदाधिकारीसँग कुराकानी गर्नुभएको छ।
यसले खोज, उद्धार तथा राहत कार्यमा विशेषगरी सुरुङ उद्धार टोली र आवश्यक प्राविधिक उपकरण तथा विशेषज्ञताका क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग प्राप्त गर्न सरकारको प्राथमिकता स्पष्ट गर्दछ।
१३.
नेपाल सरकारले यस कठिन समयमा विभिन्न राष्ट्रका राष्ट्राध्यक्ष, सरकार प्रमुख, परराष्ट्रमन्त्री तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्था र विशिष्टीकृत निकायका प्रमुखहरूबाट प्राप्त सयौँ शोक सन्देश तथा सहयोगको प्रतिबद्धता प्राप्त गरेको छ।
यस ऐक्यबद्धता र सहयोगका लागि सरकार सबैप्रति हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दछ।
१४.
अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट आन्दोलन (ICRC) लगायतका स्वीकृत तथा प्रचलित मापदण्डअनुसार, पहिचान गर्न नसकिने, शरीरका अंगहरू छुट्टिएका वा लामो समय पानीमा रहँदा कुहिएको अवस्थामा रहेका मृतकका शवहरूलाई अस्थायी रूपमा गाडिएको छ।
शव गाड्नुअघि प्रत्येक मृतकबाट स्वास्थ्यकर्मीको टोलीले डीएनए नमुना संकलन गरेको छ। यसबाट पछि परिवारले आफ्नो आफन्तको पहिचान गर्न सक्नेछन्। आवश्यक धार्मिक तथा सांस्कृतिक संस्कारका लागि शव निकाल्नसमेत अनुमति दिइनेछ।
१५.
हाम्रा परराष्ट्रमन्त्रीले हिजो उल्लेख गर्नुभएझैँ, नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग अस्वीकार गरेको भन्ने केही गलत समाचार राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा प्रसारित भएका छन्।
वर्तमान खोज, उद्धार तथा राहत चरणमा विशेष उद्देश्यका लागि—जस्तै सुरुङ उद्धार टोली—नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मागेको हो। पुनर्निर्माणको चरणमा भने नेपाललाई उल्लेखनीय स्तरको अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक पर्नेछ।
१६.
नेपाल सरकारसँग यस्ता विनाशकारी विपद्का लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोष पहिले नै रहेको छ।
नेपाल तथा विदेशमा रहेका नेपाली र विदेशी नागरिकले समेत क्यूआर कोडमार्फत यस कोषमा योगदान गर्न सक्नेछन्। सहयोग रकम जम्मा गर्नुअघि सम्बन्धित क्यूआर कोड तथा लिंक आधिकारिक र सही भएको यकिन गर्न सरकार सबै दातालाई आग्रह गर्दछ।
सहयोग गर्ने सबै व्यक्ति तथा संस्थालाई सही बैंक खाता, क्यूआर कोड तथा लिंक प्रमाणीकरण गरेर मात्र रकम जम्मा गर्न पनि अनुरोध गर्दछु।
यस कठिन समयमा नेपालसँग उभिएर सहयोग तथा सहायता उपलब्ध गराउनुका साथै हार्दिक समवेदना र ऐक्यबद्धता व्यक्त गर्ने हाम्रा छिमेकी, मित्रराष्ट्र तथा साझेदारहरूप्रति नेपाल सरकार हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ। तपाईंहरूको मित्रता र सहयोगको नेपालले उच्च सम्मान गर्दछ।
यस कठिन समयमा निरन्तर सहयोग, सहकार्य तथा जिम्मेवार पत्रकारिताका लागि सम्पूर्ण सञ्चारमाध्यमका मित्रहरूलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छौँ।
परराष्ट्र मन्त्रालयले आफ्नो आधिकारिक वेबसाइट, सामाजिक सञ्जालका माध्यम तथा आगामी प्रेस ब्रिफिङमार्फत नियमित रूपमा सूचना अद्यावधिक गराउँदै जानेछ।
हामीसँग रहनुभएकोमा तथा निरन्तर समझदारी र सहयोगका लागि धन्यवाद।
धन्यवाद।
परराष्ट्र मन्त्रालय
सिंहदरबार, काठमाडौं
