काठमाडौं । परराष्ट्र मन्त्रालयले भोटेकोशी बाढीबारे आयोजित पाँचौँ दैनिक ‘प्रेस ब्रिफिङ’ कार्यक्रम बुधबार सम्पन्न गरेको छ । मन्त्रालयका आयोजित सो कार्यक्रममा प्रवक्ता लोकबहादुर क्षेत्रीले शव पहिचान र उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिएको बताएका छन् ।
उनका अनुसार नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालको संयुक्त टोलीले प्रभावित क्षेत्र तथा आसपासमा खोज, उद्धार, सुरक्षित स्थानान्तरण तथा राहतका कार्य जारी राखेको छ। भारत, चीन र गणतन्त्र कोरियाबाट आएका सुरुङ उद्धार टोलीहरू पनि नेपाली सेनासँगको समन्वयमा परिचालन भएका छन्। छिमेकी मुलुक, मित्रराष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट प्राप्त उद्धार उपकरण, ड्रोन, भारवाहक साधन तथा अन्य सामग्री आवश्यकताअनुसार प्रयोग भइरहेको छ।
प्रेस ब्रिफिङको पूर्ण पाठ
भोटेकोशी बाढीबारे आयोजित पाँचौँ दैनिक प्रेस ब्रिफिङमा यहाँहरू सबैलाई हार्दिक स्वागत गर्दछौँ।
तपाईंहरूलाई अवगत नै छ, २६ अगस्ट २०२६ मा भोटेकोशी नदी आसपासका क्षेत्रमा आएको अभूतपूर्व बाढीपछि नेपाल कठिन परिस्थितिबाट गुज्रिरहेको छ। नदीको बहाव क्षेत्रका सुरुङहरूमा अझै धेरै मानिस फसेको अवस्थामा खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेको छ।
आज हामी जारी खोज, उद्धार तथा राहत कार्यका साथै सुरुङ उद्धार अभियान र यस कार्यका लागि प्राप्त भइरहेको सहयोगलगायतका विषयमा पछिल्लो जानकारी गराउनेछौँ।
हाम्रो खोज तथा उद्धार अभियान निरन्तर जारी छ। साथै बाढीबाट प्रभावित नेपाली तथा विदेशी नागरिकलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउने कार्य पनि भइरहेको छ।
सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूले संसद्मा आफ्नो सम्बोधनका क्रममा उल्लेख गर्नुभएझैँ, सरकारले यस कार्यका लागि उपलब्ध सबै स्रोतसाधन परिचालन गरिरहेको छ। सुरक्षा निकाय, सरकारी निकाय, स्वास्थ्य तथा आपत्कालीन उद्धार टोली र अन्य सम्बन्धित निकायहरू प्रभावित क्षेत्रमा समन्वयात्मक रूपमा कार्यरत छन्।
नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालको संयुक्त टोलीले प्रभावित क्षेत्र तथा आसपासमा खोज, उद्धार, सुरक्षित स्थानान्तरण तथा राहतका कार्य जारी राखेको छ। भारत, चीन र गणतन्त्र कोरियाबाट आएका सुरुङ उद्धार टोलीहरू पनि नेपाली सेनासँगको समन्वयमा परिचालन भएका छन्। छिमेकी मुलुक, मित्रराष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट प्राप्त उद्धार उपकरण, ड्रोन, भारवाहक साधन तथा अन्य सामग्री आवश्यकताअनुसार प्रयोग भइरहेको छ।
मानवीय क्षतिको पछिल्लो विवरण
पछिल्लो उपलब्ध जानकारीअनुसार १ हजार ११४ जनाको शव फेला परिसकेको छ भने करिब ३ हजार ९ सय जना अझै बेपत्ता छन्। हालसम्म ११ हजार ९९३ जनाको उद्धार गरिएको छ। उद्धार गरिएकामध्ये ३ सयभन्दा बढी विदेशी नागरिक छन्। त्यसमध्ये ५ जना सम्पर्कमा रहेका र सुरक्षित अवस्थामा रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ।
करिब ३४ देशका ५९० विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता रहेको अनुमान गरिएको छ। यद्यपि टर्कीका २, ओमानका १, माल्टाका ४, सर्बियाका १ र बुल्गेरियाका १ जना नागरिक सम्पर्कमा रहेको वा उद्धार भइसकेको जानकारी प्राप्त भएको छ।
खोज तथा पहिचानको काम जारी रहेकाले यी तथ्यांकहरू निरन्तर अद्यावधिक भइरहेका छन्।
हामी सबैलाई, विशेषगरी सञ्चारमाध्यमका साथीहरूलाई, आधिकारिक रूपमा पुष्टि भएको सूचनामा मात्र भर पर्न र अपुष्ट तथ्यांक वा समाचार प्रकाशन नगर्न आग्रह गर्दछौँ। अद्यावधिक सूचना मन्त्रालयको वेबसाइट तथा सम्बन्धित सरकारी निकायहरू, विशेषगरी राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDRRMA) र नेपाल पर्यटन बोर्डमार्फत उपलब्ध गराइनेछ।
विदेशी नागरिकको खोज तथा समन्वय
धेरै विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता वा विपद्बाट प्रभावित रहेकाले परराष्ट्र मन्त्रालयको आपत्कालीन नियन्त्रण कक्षले सम्बन्धित निकाय, नेपालका कूटनीतिक नियोग तथा बेपत्ता विदेशी नागरिकका परिवारसँग निरन्तर समन्वय गरिरहेको छ।
सम्बन्धित देश तथा परिवारसँग नेपालस्थित सम्बन्धित निकायका साथै विदेशमा रहेका नेपाली नियोगहरूमार्फत समेत निरन्तर सम्पर्क भइरहेको छ। आवश्यक सूचना तथा सहयोग उपलब्ध गराउने कार्य जारी रहनेछ।
विशेष प्राविधिक क्षेत्रमा भारत, चीन र गणतन्त्र कोरियाबाट प्राप्त अन्तर्राष्ट्रिय विशेषज्ञ सहयोगसहित नेपाली सरकारी निकाय तथा सुरक्षा बलहरूले खोज तथा उद्धार अभियानलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्।
सुरुङ उद्धार कार्य
भारतीय सुरुङ उद्धार टोली
भारतीय सुरुङ उद्धार टोलीले नेपाली उद्धार टोलीसँगको सहकार्यमा लाङटाङ र चिलिमे गरी दुई स्थानमा काम गरिरहेको छ। सुरुङ खोल्ने कार्य भइरहेको भए पनि सुरुङको भित्री भागमा ठूलो मात्रामा हिलो तथा ढुंगाहरू भरिएकाले थप काम गर्नुपर्ने अवस्था छ।
चिनियाँ सुरुङ उद्धार टोली
चिनियाँ सुरुङ उद्धार टोली अपर त्रिशूली–३ ए क्षेत्रमा परिचालन भएको छ र नेपाली उद्धार टोलीसँग मिलेर काम गरिरहेको छ। टोलीले सुरुङको केही भाग खोल्न सफल भएको छ।
कोरियाली सुरुङ उद्धार टोली
कोरियाली सुरुङ उद्धार टोलीले पनि नेपाली उद्धार टोलीसँग सहकार्य गर्दै अपर त्रिशूली–१ को सुरुङ खोल्ने कार्य गरिरहेको छ। खोज तथा उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउन गणतन्त्र कोरियाबाट थप सहयोग तथा आवश्यक सामग्री आउने अपेक्षा गरिएको छ।
फरेन्सिक तथा डीएनए परीक्षण
१९ सदस्यीय भारतीय फरेन्सिक टोलीले नेपाल प्रहरीसँगको सहकार्यमा डीएनए नमुना परीक्षण तथा विश्लेषणको काम जारी राखेको छ।
चीनबाट आएको ५ सदस्यीय विशेष फरेन्सिक टोली हिजो नेपाल आइपुगेको छ र नेपाल प्रहरीले गरिरहेको डीएनए नमुना प्रशोधन तथा विश्लेषणको काममा सहभागी भइसकेको छ।
त्यस्तै, प्रक्रिया तीव्र बनाउन सिंगापुरबाट ६ सदस्यीय विपद् पीडित पहिचान टोली (DVI) पनि नेपाल आइपुगेको छ। थप १३ सदस्य आज डीएनए परीक्षण उपकरणसहित आउनेछन्। उक्त टोलीमा थप सदस्य तथा उच्च क्षमताका ड्रोनलगायतका आवश्यक सामग्री भोलि आउनेछन्।
आवश्यक उपकरण तथा सामग्रीसहितको थप कोरियाली फरेन्सिक टोली पनि हालै यस कार्यमा सहभागी भएको छ।
नेपालमा उपलब्ध तथा विश्वभरबाट प्राप्त विशेषज्ञता र स्रोतसाधनको अधिकतम प्रयोग गर्दै खोज तथा उद्धार कार्य प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन सम्भव सबै प्रयास भइरहेको छ।
यसका लागि लिडार, बेली ब्रिज, शव संरक्षणका लागि फ्रिजर, डीएनए परीक्षण किट, भारवाहक साधन, मानव अवशेष राख्ने झोला, उच्च क्षमताका ड्रोन, जीन सिक्वेन्सरलगायतका सामग्री उपलब्ध गराउन अनुरोध गरिएको छ।
राहत तथा पुनःस्थापनाको अवस्था
प्रभावित क्षेत्रमा तथा प्रभावित नागरिकसम्म राहत सामग्री प्रभावकारी रूपमा पुर्याउने कार्य भइरहेको छ। अन्य साझेदार निकायबाट थप राहत सामग्री तथा सहयोग परिचालन भइरहेको छ। केही सामग्री आज आइपुग्दै छन् भने थप सामग्री पनि चाँडै आउने क्रममा छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट प्राप्त तथा घोषणा गरिएको सहयोग र सामग्रीको अद्यावधिक सूची तयार गरिएको छ। उक्त सूची चाँडै सार्वजनिक गरिनेछ।
प्रभावित क्षेत्रका धेरै स्थान अझै पहुँचबाहिर रहे पनि अहिले घर, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य महत्वपूर्ण पूर्वाधारमा भएको क्षतिको आकार र अवस्थाबारे केही स्पष्टता प्राप्त भएको छ।
प्रारम्भिक क्षतिको मूल्यांकन जारी रहेको छ। मूल्यांकन पूरा भएपछि थप विवरण प्राप्त हुनेछ। पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापनाका लागि आवश्यक पर्ने वास्तविक क्षति र नोक्सानीको यकिन गर्न थप विस्तृत मूल्यांकन गरिनेछ।
चीनसँगको समन्वय
सरकारले उच्च तहमा आन्तरिक रूपमा तथा छिमेकी मुलुक र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारसँग निरन्तर समन्वय गरिरहेको छ।
प्रधानमन्त्री, परराष्ट्रमन्त्री तथा अन्य उच्च तहमा भइरहेका छलफल तथा समन्वयबारे यसअघि जानकारी गराइसकिएको छ। आगामी दिनमा हुने थप गतिविधिबारे पनि जानकारी गराइनेछ।
चीन सरकारले तिब्बतबाट नेपाली तथा विदेशी नागरिकलाई नेपाल–चीन सीमाका अन्य नाकामार्फत फर्कन सहजीकरण गरेको छ।
विपद्को समयमा कैलाश मानसरोवर जाने तथा फर्कने क्रममा रहेका अनुमानित ३ हजार मानिसमध्ये करिब २ हजार ५ सय जना, अधिकांश तीर्थयात्री, हिल्सा र तातोपानी नाकामार्फत फर्किसकेका छन्। बाँकी मानिसलाई पनि फर्कन सहजीकरण भइरहेको छ भने केही ल्हासाबाट हवाई मार्ग हुँदै फर्किरहेका छन्।
हाल करिब १ हजार ५ सय नेपाली नागरिक केरुङमा रहेका छन्। चाँडै नेपाल फर्कन चाहने नेपालीका लागि चिनियाँ पक्षसँग समन्वय भइरहेको छ।
त्यस्तै, केरुङमा रहेका १७६ नेपाली ट्रक तथा कन्टेनरलाई उपयुक्त सीमावर्ती नाकामार्फत वैकल्पिक मार्गबाट पठाउन चिनियाँ अधिकारीसँग समन्वय भइरहेको छ।
त्यस दिन चिनियाँ सीमातर्फबाट करिब १ सय नेपाली नागरिक बेपत्ता रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ।
बेवारिसे शवको अस्थायी व्यवस्थापन
बाढीका कारण उत्पन्न कठिन परिस्थिति तथा फेला परेका मानव अवशेषको संख्या बढ्दै गएपछि सम्बन्धित निकायले आवश्यक फरेन्सिक प्रक्रिया पूरा गरी अस्थायी रूपमा शव दफन गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेका छन्।
यस प्रक्रियाले भविष्यमा पहिचान गर्न सहज बनाउने र पहिचान पुष्टि भएपछि परिवारलाई आफ्ना आफन्तको शव अन्तिम संस्कारका लागि उपलब्ध गराउन सहयोग गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
यसका लागि बेपत्ता व्यक्तिका नजिकका परिवारजनलाई नेपाल प्रहरी अस्पताल, महाराजगञ्ज, काठमाडौं वा नेपालका नजिकको जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्न पुनः अनुरोध गर्दछौँ।
विदेशमा बसोबास गर्ने परिवारजनले आफू बसेको देशमै डीएनए प्रोफाइल तयार गराउन सक्नेछन्। तयार गरिएको डीएनए प्रोफाइल नेपाल प्रहरीको आधिकारिक इमेल [email protected] मा पठाउन अनुरोध गरिएको छ।
यससम्बन्धी जानकारी नेपाल सरकारले कूटनीतिक माध्यममार्फत सम्बन्धित देशहरूलाई आधिकारिक रूपमा जानकारी गराइसकेको छ।
सरकारको प्राथमिकता
यो नेपालका लागि अत्यन्तै पीडादायी र असाधारण कठिन समय हो।
आफ्ना प्रियजन गुमाएका परिवार, अझै बेपत्ता आफन्तको खबरको प्रतीक्षामा रहेका परिवार तथा यस विपद्बाट प्रभावित सबैप्रति हाम्रो गहिरो समवेदना छ।
सरकारको प्राथमिकता स्पष्ट छ—खोज तथा उद्धार कार्यलाई निरन्तरता दिने, बेपत्ता व्यक्तिको खोजी गर्ने र प्रभावित सबैलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने।
यस कठिन समयमा नेपालसँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै सहयोग गर्ने छिमेकी मुलुक, मित्रराष्ट्र, अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्था तथा साझेदारप्रति हामी गहिरो आभार व्यक्त गर्दछौँ।
साथै, आधिकारिक तथा सत्यापित सूचना समयमै जनसमक्ष पुर्याउन सहयोग गर्ने सञ्चारमाध्यमका साथीहरूलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छौँ।
मन्त्रालयले आफ्ना आधिकारिक माध्यम तथा नियमित प्रेस ब्रिफिङमार्फत थप जानकारी उपलब्ध गराइरहनेछ।
