काठमाडौं । नेपाली काङ्ग्रेसको १५औँ महाधिवेशन पार्टीको इतिहासमै नीतिगत, सांगठनिक र व्यवस्थापकीय हिसाबले दूरगामी परिवर्तन ल्याउने मोडका रूपमा अगाडि बढेको छ। गत विशेष महाधिवेशनबाट विधानमा गरिएको महत्त्वपूर्ण संशोधनलाई पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गर्दै काङ्ग्रेसले यसपटक युवा नेतृत्व, पेसागत विज्ञता, फराकिलो समावेशिता, डिजिटल प्रविधि र तडकभडकविहीन प्रचारशैलीका माध्यमबाट पार्टीलाई ‘काङ्ग्रेस २.०’ को नयाँ स्वरूपमा ढाल्ने तयारी गरेको छ।
युवा नेतृत्व र ‘ल्याटरल इन्ट्री’मार्फत विज्ञहरूको आगमन
पार्टीको संरचनामा पुस्तान्तरण र नयाँ सोच ल्याउन यसपटक वडादेखि केन्द्रसम्म ३५ वर्षमुनिका युवाहरूको प्रतिनिधित्व विधानबाटै सुनिश्चित गरिएको छ। कुल २३२ सदस्यीय बन्ने केन्द्रीय कार्यसमितिमा ३५ वर्षमुनिका २१ जना युवा सदस्य प्रत्यक्ष तथा खुला र प्रदेशगत समूहबाट निर्वाचित भएर आउनेछन्। यसका साथै परम्परागत राजनीतिभन्दा बाहिर रहेका विभिन्न पेसा, व्यवसाय र क्षेत्रका विज्ञहरूलाई पार्टीको मूल नेतृत्वमा सीधा प्रवेश गराउन ‘ल्याटरल इन्ट्री’को नयाँ अभ्यास सुरु गरिएको छ, जसअन्तर्गत सात जना केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित हुनेछन्।
फराकिलो समावेशी संरचना र प्रवासको प्रतिनिधित्व
काङ्ग्रेसले आफ्ना सबै तहका कार्यसमितिमा महिलाको कम्तीमा एकतिहाइ सहभागिता अनिवार्य गरेको छ। समावेशी सन्तुलन मिलाउन सहमहामन्त्रीको सङ्ख्या आठबाट बढाएर ११ पुर्याइएको छ। त्यसैगरी प्रवासमा रहेका नेपालीहरूलाई केन्द्रीय निर्णय प्रक्रियामा जोड्न नेपाली जनसम्पर्क समितिमार्फत छ जना केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित हुने व्यवस्था गरिएको छ। अपाङ्गता भएका व्यक्ति, अल्पसंख्यक, पिछडिएको क्षेत्र, श्रमिक, प्रजातन्त्र सेनानी, सहिद परिवार तथा द्वन्द्वपीडितको समेत केन्द्रीय कार्यसमितिमा औपचारिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरिएको छ। संशोधित विधानअनुसार अब बन्ने केन्द्रीय समितिमा १७१ जना निर्वाचित र ६१ जना सभापतिबाट मनोनीत भई कुल २३२ सदस्य रहनेछन्।
‘हिमाल, पहाड, तराई’ हलमा वैचारिक बहस र प्यानलमुक्त प्रतिस्पर्धा
महाधिवेशनको बन्दसत्र र वैचारिक मन्थनलाई प्रभावकारी बनाउन व्यवस्थापनमा व्यापक परिवर्तन गरिएको छ। करिब सात हजार महाधिवेशन प्रतिनिधिलाई एउटै हलमा राख्नुको सट्टा काठमाडौँको खुलामञ्चमा तयार पारिएका ‘हिमाल’, ‘पहाड’ र ‘तराई मधेस’ नामका तीन विशाल संरचनामा प्रदेशगत रूपमा विभाजन गरिनेछ। त्यहाँ राजनीतिक, सांगठनिक तथा नीतिगत दस्तावेजमाथि छुट्टाछुट्टै गहन छलफल गराइनेछ भने प्रतिनिधिहरूका धारणाहरूलाई डिजिटल अभिलेखका रूपमा सुरक्षित राखिनेछ। कागजी भरपर्दोपना घटाउन सम्पूर्ण प्रतिवेदनहरू डिजिटल माध्यमबाट उपलब्ध गराइनेछ।
निर्वाचन प्रक्रियामा विगतको जस्तो गुटगत वा औपचारिक प्यानल बनाएर चुनावमा जाने अभ्यासलाई पूर्ण रूपमा निरुत्साहित गर्दै प्रतिनिधिहरूलाई स्वविवेकका आधारमा उम्मेदवार चयन गर्न आह्वान गरिएको छ। यद्यपि विद्युतीय मतदानको प्रारम्भिक तयारी गरिए पनि प्राविधिक र व्यवस्थापकीय कारणले मतदान भने परम्परागत मतपत्रमार्फत नै हुनेछ।
विपद्पछिको सादगी, डिजिटल प्रचार र नीतिगत पुनर्जागरण
देशले भोगेको पछिल्लो प्राकृतिक विपद् र जनभावनालाई सम्बोधन गर्दै काङ्ग्रेसले महाधिवेशनलाई अत्यधिक भड्किलो र खर्चिलो नबनाउने नीति लिएको छ। सहरभरि ठूला गेट, होर्डिङ बोर्ड, तोरण वा झण्डा राख्न रोक लगाइएको छ भने उम्मेदवारहरूलाई पर्चा-पम्प्लेट छाप्न र मतदानस्थलमा बाँड्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। यसको सट्टा डिजिटल र सामाजिक सञ्जालका माध्यमबाट मात्र प्रचारप्रसार गर्न निर्देशन दिइएको छ। महाधिवेशनको उद्घाटन र बन्दसत्र दुवै खुलामञ्चमै आयोजना गरिनेछ।
‘बदलियो काङ्ग्रेस, बदल्छौँ देश’ र ‘काङ्ग्रेस २.०’ जस्ता मूल नाराका साथ आयोजना हुन लागेको यो महाधिवेशन केवल नेतृत्व चयनमा मात्र सीमित नरही पार्टीको आगामी वैचारिक दिशा, सांगठनिक पुनर्जागरण र नवीन पुस्ताको भूमिका तय गर्ने ऐतिहासिक थलो बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
