काठमाडौं । देशभरी ग्यास अभाव बढ्दै गएको छ । घरधनी, रेस्टुरेन्ट तथा होटल व्यवसायीहरुले परम्परागत ग्यास स्टोभ प्रयोग गर्न कठिनाइ भोगिरहेका छन् । ग्यास आपूर्ति सीमित भएकाले खाना पकाउने काम प्रभावित भएको छ र यसले दैनिक जीवनमा समेत समस्या सिर्जना गरेको छ ।
यस्तो परिस्थितिमा, आधुनिक खाना पकाउने प्रविधिहरु अहिलेका लागि विकल्पको रुपमा उभिएका छन् । विशेष गरी इन्डक्सन (Induction) र इन्फ्रारेड (Infrared) कुकटपहरुले ग्यासको विकल्पका रुपमा राम्रो काम गर्न सक्छन् ।
इन्फ्रारेड कुकटपले इन्फ्रारेड रेडियसनको माध्यमबाट प्रत्यक्ष खाना पकाउने ताप उत्पन्न गर्छ । यसले खाना समान रुपमा तताउँछ र कम तेलमा स्वस्थ खाना बनाउन सहयोग पुर्याउँछ । सब्जी, मासु र ग्रिल गर्ने परिकारका लागि यो विशेष लाभदायक छ । समय र बिजुली दुवै बचत गर्ने क्षमता भएकोले घरेलु र व्यावसायिक प्रयोगका लागि यो प्रभावकारी विकल्प हो ।
त्यस्तै, इन्डक्सन कुकटपले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक क्षेत्रको माध्यमबाट प्रत्यक्ष प्यान तताउँछ । यसको विशेषता भनेको यसले केवल चुम्बकीय भाँडाकुँडा प्रयोग गर्न सक्छ र खाना पकाउने सतह प्रायः चिसो रहन्छ । यसले बालबालिका वा वृद्ध प्रयोगकर्ताहरुको लागि सुरक्षा सुनिश्चित गर्छ ।
त्यसो त, खाना पकाउने प्रविधिहरु दिनप्रतिदिन परिवर्तन भइरहेका छन्, जसले हाम्रो खाना पकाउने तरिका नै बदल्दै आएको छ। आगोको आविष्कारदेखि लिएर हालसम्म खाना पकाउने मुख्य विधि भनेको आगोबाट ताप उत्पन्न गरेर खाना पकाउनु नै हो। यो विधि सदियौँसम्म काम गर्दै आएको थियो । चाहे त्यो मैनबत्ती वा ग्यास स्टोभ होस्, या आधुनिक ग्यास स्टोभ, सबैले एउटै प्रविधि प्रयोग गर्थे ।
तर अहिले समय बदलिएको छ। खाना पकाउने प्रविधि अब विद्युतीय उपकरणहरुद्वारा सञ्चालित हुन थालेको छ। इलेक्ट्रिक स्टोभ, इलेक्ट्रिक ओभन, माइक्रोवेभ ओभन, इन्डक्सन कुकटप र इन्फ्रारेड कुकटप यी सबै आधुनिक विकल्प हुन्। आजकल सबैभन्दा लोकप्रिय विधि भनेको इन्डक्सन र इन्फ्रारेड खाना पकाउने प्रविधि हो।
तर जब यी चुलोहरु मध्ये छनोट गर्नु पर्छ, धेरैलाई भ्रम हुने गर्दछ किनभने यी दुवै चुलोले लगभग समान लाभ प्रदान गर्छन्। बढ्दो बिजुली खर्च, छिटो खाना पकाउने सुविधा र सुरक्षा प्राथमिकताका आधारमा इन्डक्सन कुकटप छनोट गर्नु आवश्यक हुन्छ ।
इन्फ्रारेड कुकटप – दक्ष र छिटो खाना पकाउने विकल्प
इन्फ्रारेड कुकटपले इन्फ्रारेड रेडियसन वा प्रकाशको माध्यमबाट प्रत्यक्ष ताप उत्पन्न गर्छ । यसले खाना समान रुपमा तताउँछ र कम तेलमा स्वास्थ्यपूर्ण खाना बनाउन मद्दत गर्दछ। सब्जी, मासु वा ग्रिल परिकार पकाउन यसले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्छ । इन्फ्रारेड कुकटपको तीव्र तापले समय र बिजुली दुवै बचत गर्छ।
इन्डक्सन कुकटप – सटीकता र सुरक्षा
इन्डक्सन कुकटपले इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक क्षेत्रको माध्यमबाट प्रत्यक्ष भाँडाको आधार तताउँछ । यसमा केवल चुम्बकीय भाँडाकुँडा मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ। खाना पकाउने सतह प्रायः चिसो रहन्छ, जसले बालबालिका र वृद्धको लागि सुरक्षा सुनिश्चित गर्दछ ।
इन्फ्रारेड र इन्डक्सन: कुन उपयुक्त ?
खाना पकाउने दक्षता : इन्फ्रारेड कुकटपले समानान्तर ताप वितरण गर्छ र विभिन्न प्रकारका भाँडाकुँडा प्रयोग गर्न सकिन्छ । इन्डक्सन कुकटप छिटो तताउँछ, ऊर्जा बचत गर्छ र तापक्रम नियन्त्रणमा सटीकता दिन्छ ।
ऊर्जा खर्च: इन्फ्रारेड कुकटप परम्परागत स्टोभभन्दा कम बिजुली खपत गर्छ, तर इन्डक्सनको तुलनामा अलि बढी हुन्छ । इन्डक्सन चुलोले लगभग ९०% उर्जा प्रत्यक्ष भाँडामा पठाउँछ, जसले लामो अवधिमा बिजुली बचत गर्छ ।
सुरक्षा र प्रयोग सजिलो: इन्फ्रारेड कुकटप प्रयोग गरेपछि सतह लामो समय तातो रहिरहन्छ । इन्डक्सन प्रायः सतह चिसो रहन्छ, भाँडो हटाएपछि आफैं बन्द हुन्छ, जसले दुर्घटना जोखिम कम गर्छ ।
मूल्य तुलना: इन्फ्रारेड कुकटप सामान्यतया सस्तो पर्छ र कुनै विशेष भाँडाकुँडा आवश्यक पर्दैन ।
यता, इन्डक्सन कुकटपको शुरुवाती लागत बढी हुन सक्छ र उपयुक्त भाँडाकुँडा किन्ने खर्च पनि लाग्छ । तर दीर्घकालीन ऊर्जा बचत र छिटो खाना पकाउने क्षमताले यसलाई समयसँगै फाइदाजनक बनाउँछ।
नेपालको बजारमा इन्डक्सन चुलो साधारणतया २ हजार ९०० देखि ५ हजार ५०० रुपैयाँसम्म उपलब्ध छन् भने इन्फ्रारेड चुलो रु ३ हजार ५०० देखि ५ हजार २७५ सम्म पाइन्छ। केही उच्च क्षमता वा डुअल फंक्शन (इन्डक्सन + इन्फ्रारेड) चुलोहरु १० हजार माथि पनि उपलब्ध छन् ।
विद्युतिय चुलोहरुको फाइदाहरु
इन्डक्सन
छिटो तताउँछ – इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक प्रविधि प्रयोग गरेर खाना तुरुन्त तताउँछ।
ऊर्जा बचत – लगभग ९०% ऊर्जा प्रत्यक्ष भाँडामा जान्छ, लामो समयमा बिजुली बचत हुन्छ।
सुरक्षा उच्च – सतह प्रायः चिसो रहिरहन्छ, बालबालिका वा वृद्धको लागि सुरक्षित।
तापक्रम सटीक नियन्त्रण – खाना पकाउने क्रममा ताप नियन्त्रण सजिलो।
छिटो सफा हुन्छ – चिसो सतहले खाना झर्ने वा तातोले जम्ने समस्या कम गर्छ।
दीर्घकालीन फाइदा – प्रारम्भिक लागत अलि बढी भए पनि ऊर्जा बचतले समयसँगै आर्थिक लाभ दिन्छ।
इन्फ्रारेड
समान रूपमा खाना तताउँछ – सब्जी, मासु, ग्रिल परिकारमा उत्कृष्ट प्रदर्शन।
सस्तो प्रारम्भिक लागत – सुरुमा खर्च कम, घरधनीका लागि किफायती।
साधारण भाँडाकुँडा प्रयोग गर्न सकिन्छ – कुनै विशेष चुम्बकीय भाँडो आवश्यक पर्दैन।
छिटो खाना पकाउने सुविधा – उच्च ताप उत्पादनले खाना छिटो तताउँछ।
कम तेलमा स्वास्थ्यपूर्ण खाना – प्रत्यक्ष तापले खाना कम तेलमा पकाउन सहयोग पुर्याउँछ।
घरेलु र व्यवसायिक प्रयोगमा उपयुक्त – साना र ठूला दुवै खाना पकाउने कार्यमा उपयोगी।
विद्युतीय प्रविधि भएको विकल्प – ग्यास अभावमा सजिलै प्रयोग गर्न सकिन्छ।
