काठमाडौं । मध्यपूर्व क्षेत्रमा इरान, अमेरिका र इजरायलबीचको तनाव दिनप्रतिदिन चर्किँदै गएको छ । पछिल्लो घटनाक्रम अनुसार इरानले इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (IRGC) का गुप्तचर प्रमुख माजिद खदेमी अमेरिका–इजरायलको संयुक्त आक्रमणमा मारिएको दाबी गरेको छ । सोमबार बिहान भएको उक्त आक्रमणपछि इजरायलले पनि यस घटनाको जिम्मेवारी लिएको बताइएको छ, जसले द्वन्द्वलाई अझ गम्भीर बनाएको छ।
यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि कडा चेतावनी दिएका छन्। उनले स्ट्रेट अफ हर्मुज तुरुन्तै पुनः सञ्चालन नगरे इरानका प्रमुख पूर्वाधारहरू, जस्तै विद्युत् केन्द्र र पुलहरूमा आक्रमण गर्ने धम्की दिएका छन्। ट्रम्पको यस अभिव्यक्तिले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिन्ता थप बढाएको छ । यसको जवाफमा इरानले यदि यस्ता आक्रमण भएमा अझ कडा र विनाशकारी प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएको छ ।
यस द्वन्द्वको प्रभाव केवल यी तीन देशमा सीमित छैन, बरु सम्पूर्ण मध्यपूर्व क्षेत्र प्रभावित भइरहेको छ। इरान, इजरायल, लेबनान, संयुक्त अरब इमिरेट्स र साउदी अरेबियामा लगातार आक्रमणहरू भइरहेका छन्।
इरानको राजधानी तेहरानमा आवासीय क्षेत्र, विश्वविद्यालय तथा अन्य संरचनाहरूमा आक्रमण हुँदा धेरै नागरिकको ज्यान गएको छ, जसमा बालबालिका पनि परेका छन् । इजरायलको हाइफा शहरमा भएको इरानी मिसाइल आक्रमणबाट पनि मानवीय क्षति भएको पुष्टि गरिएको छ । त्यस्तै, लेबनानमा इजरायली हवाई आक्रमणका कारण ठूलो जनधनको क्षति भइरहेको छ।
युद्धसँगै कूटनीतिक प्रयासहरू पनि तीव्र भइरहेका छन्। पाकिस्तान, टर्की र इजिप्टजस्ता देशहरूले मध्यस्थता गर्दै युद्धविराम गराउने प्रयास गरिरहेका छन् । केही प्रस्तावहरूमा अस्थायी युद्धविरामपछि दीर्घकालीन समाधान खोज्ने योजना रहेको बताइएको छ । तर, वार्तालाई सफल बनाउन पहिले युद्ध रोक्न आवश्यक रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।
युद्धको असर इरानभित्र पनि स्पष्ट रूपमा देखिएको छ । सरकारले आन्तरिक सुरक्षालाई कडा बनाउँदै विरोध प्रदर्शन रोक्न विभिन्न उपायहरू अपनाएको छ, जस्तै गिरफ्तारी, इन्टरनेट सेवा अवरोध, र सडकमा सुरक्षा गस्ती गरेको छ । केही रिपोर्टहरूका अनुसार युद्ध सुरु भएयता राजनीतिक बन्दीहरूलाई मृत्युदण्डसमेत दिइएको छ, जसले मानव अधिकारसम्बन्धी चिन्ता बढाएको छ ।
यसका साथै, विश्व अर्थतन्त्रमा पनि यस द्वन्द्वको प्रभाव देखिन थालेको छ । स्ट्रेट अफ हर्मुज मार्ग, जुन विश्वकै महत्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग हो, त्यसमा आवागमनमा ठूलो कमी आएको छ । यसले विश्वव्यापी तेल आपूर्ति र मूल्यमा असर पार्ने सम्भावना बढाएको छ ।
