काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्यका लागि गरिएको वार्ता असफल भएपछि मध्यपूर्वमा तनाव झन् बढ्दै गएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान वार्तामा फर्किए पनि वा नफर्किए पनि आफूलाई फरक नपर्ने बताएका छन्।
पाकिस्तानको इस्लामाबादमा भएको उच्चस्तरीय वार्ताले कुनै सहमति ननिकालेपछि अमेरिका सोमबारदेखि इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी लागू गर्ने तयारीमा रहेको जनाएको छ। अमेरिकी सेनाका अनुसार बिहान १० बजे (ईटी) देखि लागू हुने उक्त नाकाबन्दीले इरानका सबै समुद्री मार्गहरूमा आवागमन नियन्त्रण गर्नेछ।
यस कदमसँगै विश्व बजारमा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेको छ। कच्चा तेलको मूल्य करिब ८ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल १०४ डलर पुगेको छ भने ब्रेन्ट क्रुड पनि ७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले वार्ता असफल भएपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै भने, “उनीहरू फर्किए पनि वा नफर्किए पनि मलाई कुनै मतलब छैन। यदि फर्केनन् भने पनि म ठीक छु।”
यसैबीच, ट्रम्पले क्याथोलिक धर्मगुरु पोप लियोमाथि कडा टिप्पणी गर्दै उनलाई ‘कमजोर’ र ‘विदेश नीतिमा खराब’ बताएका छन्। पोपले ट्रम्पको आप्रवासन तथा विदेश नीतिको आलोचना गरेपछि ट्रम्पले यस्तो प्रतिक्रिया दिएका हुन्।
अर्कोतर्फ, अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानेसेले अमेरिकाले हर्मुज जलडमरूमध्यमा गर्ने भनिएको नाकाबन्दीमा सहयोग मागेको कुनै औपचारिक अनुरोध नआएको स्पष्ट पारेका छन्।
इरानले भने वार्तामा आफू ‘इमान्दारीका साथ’ सहभागी भएको दाबी गर्दै अमेरिकामाथि ‘अत्यधिक माग’ राखेको आरोप लगाएको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीका अनुसार सहमतिनजिक पुगिसकेको अवस्थामा अमेरिकाले सर्तहरू परिवर्तन गर्दै वार्ता विफल बनाएको हो।
यसबीच, इजरायली रक्षा बल (आईडीएफ) ले इरानसँगको सम्भावित युद्ध पुनः सुरु हुनसक्ने भन्दै उच्च सतर्कता अपनाएको छ। इजरायलले आवश्यक परे पूर्ण शक्तिका साथ आक्रमण गर्न तयार रहेको जनाएको छ।
उता, अमेरिकी प्रशासनले इरानमाथि थप सैन्य दबाब बढाउने विकल्पसमेत विचार गरिरहेको बताइएको छ । सीमित सैन्य आक्रमण पुनः सुरु गर्ने सम्भावनाबारे पनि छलफल भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्तिको प्रमुख मार्ग भएकाले यस क्षेत्रमा उत्पन्न तनावले विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर प्रभाव पार्ने आशंका गरिएको छ।
यसैबीच, इरानले जलडमरूमध्य आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको दाबी गर्दै कुनै पनि ‘गलत कदम’ चालिए कठोर प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार वार्ता पूर्ण रूपमा विफल भएसँगै मध्यपूर्वमा व्यापक द्वन्द्व चर्किने जोखिम बढेको छ भने विश्व बजारमा अस्थिरता अझ गहिरिने संकेत देखिएको छ।
