काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि खोज, उद्धार तथा राहत कार्यका लागि नेपाल सरकारले सम्पूर्ण राष्ट्रिय स्रोत-साधनका साथै अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग परिचालन गरेको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा दिइएको जानकारी अनुसार हालसम्म ३९ देशका करिब ५९० जना विदेशी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन रहेको र उनीहरूको खोजीका लागि मन्त्रालयमा आपतकालीन नियन्त्रण कक्ष स्थापना गरी कूटनीतिक नियोगहरू मार्फत निरन्तर समन्वय भइरहेको छ।
त्यसतै, हालसम्म ९०३ जनाको शव फेला परेको छ भने करिब ४ हजार २०० जना नागरिक अझै बेपत्ता रहेका छन्। बाढी प्रभावित क्षेत्रहरूबाट हालसम्म १० हजारभन्दा बढी मानिसको सकुशल उद्धार गरिएको छ, जसमध्ये ३२३ जना विदेशी नागरिक छन्।
यस्तो छ पूर्णपाठ
“तपाईंहरू सबैलाई भोटेकोशी बाढीबारे हाम्रो तेस्रो दैनिक पत्रकार सम्मेलनमा स्वागत छ।
तपाईंहरू सबैलाई थाहा नै छ, हाम्रो राष्ट्रिय प्राथमिकता स्पष्ट छ: नागरिकको ज्यान जोगाउनु, बेपत्ताहरूको खोजी तथा उद्धार गर्नु, तत्काल राहत उपलब्ध गराउनु र सबै प्रभावितहरू (नेपाली तथा विदेशी नागरिक) ले उपयुक्त सहयोग र सहायता पाउने कुरा सुनिश्चित गर्नु हो।
यसका लागि नेपाल सरकारले उपलब्ध सबै स्रोत र साधनहरू खोजी, उद्धार, राहत तथा पुनर्लाभ कार्यका लागि परिचालन गरेको छ। जारी खोजी, उद्धार र राहत प्रयासका लागि आवश्यक सामग्री र स्रोतहरूको आकलन, अनुरोध, प्राप्ति र परिचालन गर्न हाम्रा छिमेकी मुलुकहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग प्रभावकारी समन्वय भइरहेको छ।
हालसम्म प्रभावित क्षेत्रहरूबाट ९०३ वटा शव फेला पारिएका छन् भने करिब ४,२०० जना अझै बेपत्ता छन्। क्षेत्रबाट १०,००० भन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको छ, जसमध्ये ३२३ भन्दा बढी विदेशी नागरिक रहेका छन्। उपलब्ध तथ्याङ्क अनुसार ३९ देशका करिब ५९० जना विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता छन्।
उद्धार कार्य जारी रहेकाले हाम्रा निकायहरू (विशेष गरी राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण र नेपाल पर्यटन बोर्ड) द्वारा प्रतिवेदन गरिए अनुसारका अद्यावधिक र थप सत्यापित तथ्याङ्कहरू हाम्रा अनलाइन सञ्जालहरूमा उपलब्ध गराइनेछ।
सरकारको तर्फबाट म पुनः सर्वसाधारणका साथै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूलाई आधिकारिक रूपमा पुष्टि भएका सूचनाहरूमा मात्र भरोसा गर्न र असम्पुष्ट विवरणहरू प्रसारण वा प्रकाशन नगर्न अपिल गर्दछु। हामी तपाईंहरूलाई नियमित रूपमा अद्यावधिक जानकारी गराउन प्रतिबद्ध छौँ।
यस कठिन घडीमा सरकारले हाम्रा निकटतम छिमेकी र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग निरन्तर संवाद र समन्वय गरिरहेको छ। धेरै विदेशी नागरिक अझै बेपत्ता रहेकाले मन्त्रालयमा रहेको समर्पित आपतकालीन नियन्त्रण कक्षले सम्बन्धित निकायहरूका साथै बेपत्ता भएका व्यक्तिका परिवारहरूसँग समन्वय गरिरहेको छ।
हाम्रा कूटनीतिक नियोगहरूले पनि निरन्तर रूपमा सत्यापित सूचनाहरू साझा तथा अद्यावधिक गरिरहेका छन् र परिवारहरूसँगको सम्पर्क, आवश्यक सहयोग, पहिचान र स्वदेश फिर्ता प्रक्रियामा सहजीकरण गरिरहेका छन्।
हाम्रा सुरक्षा तथा अन्य निकायका संयुक्त टोलीहरूद्वारा स्थितिको प्रभावकारी व्यवस्थापन भइरहेको छ। हाम्रा निकायहरूले सुरुङ उद्धारका लागि भारत (११ जना) र चीन (९ जना) का विशेष प्राविधिक टोलीहरूसँग नेपाली अधिकारीहरूसँगको समन्वयमा मैलुङ (चिलिमे) र स्याफ्रुबेँसी तथा माथिल्लो त्रिशूली ३ ए मा कार्य गरिरहेका छन्। दक्षिण कोरियाको टोली पनि परिचालन गरिएको छ।
यसैगरी, शव व्यवस्थापनका लागि हामीले हावा नछिर्ने झोलाहरू प्राप्त गरेका छौँ र थप झोलाहरू आउने क्रममा छन्। वंशाणुगत गुण विश्लेषणमा विशेषज्ञता हासिल गरेका भारतका १८ जना फरेन्सिक विज्ञहरूको टोली अगस्ट २९ देखि यहाँ आइपुगेको छ। यस सम्बन्धमा हाम्रो समन्वय जारी छ।
सिंगापुरबाट विपद् शिकार पहिचान टोली परिचालन गर्न समन्वय भइरहेको छ।
हामीले भारत, चीन, जापान, संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अरब इमिरेट्स, दक्षिण कोरिया र अन्य मित्रराष्ट्र तथा साझेदारहरूबाट ठूलो उद्धार सहयोग प्राप्त गरिसकेका छौँ। यसअन्तर्गत अस्थायी पुल निर्माण टोली, चिस्यान मेशिन, विद्युत् उत्पादक यन्त्र, सूर्यशक्ति बत्ती, वंशाणुगत गुण परीक्षण किट, आपतकालीन राहत सामग्रीका साथै पाल, कम्बल, सुत्ने झोला, खाद्य प्याकेट, औषधि आदि रहेका छन्।
हामीले अमेरिकाबाट चिस्यान मेशिन, वंशाणुगत गुण परीक्षण किट र प्रकाशमा आधारित दूरी मापन जस्ता आवश्यक गैर-खाद्य सामग्री र सेवाहरू; सिंगापुरबाट विपद् शिकार पहिचान सेवा, अस्थायी पुल (केही प्राप्त भइसकेको) र चीन तथा सिंगापुरबाट उच्च क्षमताका मानवरहित विमानहरूको माग गरेका छौँ। जापान र दक्षिण कोरियाबाट पनि चाँडै यस्ता विशेष सामग्रीहरू प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रभावित क्षेत्रहरूमा राहत तथा मानवीय सहायता प्रदान भइरहेको छ। यस्तो कठिन समयमा दर्शाउनुभएको ऐक्यबद्धता, सद्भाव र सहयोगका लागि हामी हाम्रा मित्रहरू र साझेदारहरूप्रति गहिरो आभार व्यक्त गर्दछौँ। हामीले भारत, चीन, संयुक्त अरब इमिरेट्स र अन्य देशहरूबाट राहत सामग्री प्राप्त गरिसकेका छौँ। संयुक्त अरब इमिरेट्स, म्यानमार, अमेरिका, कतार, बेलायत, अस्ट्रेलिया, दक्षिण कोरिया, जापान, न्युजिल्याण्ड, मलेसिया, सिंगापुर, अस्ट्रेलिया, म्यानमार, बंगलादेश, पाकिस्तान तथा अन्य मित्रराष्ट्रहरू र संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन, विश्व खाद्य कार्यक्रम र संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय बालकोष जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनहरूबाट थप सामग्री आउँदैछन्।
हामीले विश्वभरका हाम्रा मित्र र साझेदारहरूबाट आर्थिक सहायताको ठूलो प्रतिबद्धता पनि प्राप्त गरेका छौँ। यस कठिन समयमा प्राप्त सहयोग र सहायताको हामी उच्च मूल्याङ्कन गर्दछौँ।
तपाईंहरूलाई थाहा नै छ, बाढीले पुर्याएको क्षति व्यापक छ। आवश्यकताको प्रारम्भिक आकलन हाल भइरहेको छ र घर, सडक सञ्जाल, पुल र जलविद्युत् आयोजना जस्ता महत्वपूर्ण पूर्वाधारहरूको पुनर्स्थापना र पुनर्गठनका लागि वास्तविक तथ्याङ्क निकाल्न विस्तृत विपद्पश्चात्को आवश्यकता आकलन गरिनेछ।
हामीले पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहायताको आवश्यकता पर्ने अनुमान गरेका छौँ। आकलन अघि बढेपछि हामी पछि विशिष्ट आवश्यकताहरू सम्प्रेषण गर्नेछौँ।
देशभित्र र हाम्रा छिमेकी तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग विभिन्न स्तरमा प्रभावकारी समन्वय भइरहेको छ। सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू स्वयं यो कार्यको अनुगमन र पर्यवेक्षणमा गम्भीरताका साथ लाग्नुभएको छ।
तपाईंहरूलाई थाहा नै छ, सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूले अगस्ट २६, २०२६ मा भारतीय प्रधानमन्त्री र अगस्ट २८, २०२६ मा पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीसँग टेलिफोन संवाद गर्नुभएको थियो।
माननीय परराष्ट्र मन्त्री श्री शिशिर खनालज्यूले पनि भारत, चीन, बेलायत, दक्षिण कोरिया, अस्ट्रेलिया, बंगलादेश, दक्षिण अफ्रिका, भेनेजुएला, अमेरिका, सिंगापुर, मलेसिया लगायतका आफ्ना समकक्षी तथा उच्च अधिकारीहरूसँग कुराकानी गर्नुभएको छ।
विभिन्न अन्य तहहरूमा र हाम्रा नियोगहरूद्वारा पनि समन्वय जारी छ।
माननीय परराष्ट्र मन्त्री श्री शिशिर खनालज्यूले हिजो बाढी प्रभावित केही क्षेत्रको भ्रमण गरी स्थलगत खोजी, राहत र उद्धार कार्यको प्रत्यक्ष अवलोकन गर्नुभएको थियो। उहाँले विभिन्न माध्यमबाट हामीले देखेको र बुझेको भन्दा स्थलगत वास्तविकता धेरै जटिल र विनाशकारी रहेको बताउनुभयो।
म यस तथ्यलाई उजागर गर्न चाहन्छु कि “बाढी” शब्दले मात्रै यस कठिन समयको वास्तविक अनुभव र परिस्थितिलाई समेट्न सक्दैन।
नेपाल सरकारले विभिन्न देशका राष्ट्रप्रमुख, सरकार प्रमुख, परराष्ट्र मन्त्रीहरूका साथै अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन र विशिष्टीकृत एजेन्सीका प्रमुखहरूबाट सयौँ शोक सन्देश र नेपाललाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता प्राप्त गरेको छ।
ऐक्यबद्धता र सहयोगको यस भावनाका लागि हामी उहाँहरू सबैप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछौँ।
चीनतर्फ रहेका नेपाली नागरिकको अवस्थाबारे अद्यावधिक जानकारी सङ्कलन, आकलन र साझा गर्न मन्त्रालय र चीनस्थित हाम्रा कूटनीतिक नियोगहरू निरन्तर समन्वयमा छन्। चिनियाँ पक्षले हिल्सा र अन्य सीमानाका भई तिब्बतबाट नेपाली नागरिकहरूलाई फर्किन सहजीकरण गरेको छ।
जलविज्ञान तथा मौसम विज्ञानसम्बन्धी तथ्याङ्कका साथै बाढीको जोखिम, हिमपहिरो, हिमताल, जलउत्पन्न विपद् लगायतका सूचनाहरू नेपाल र जनवादी गणतन्त्र चीनबीच नियमित रूपमा आदानप्रदान भइरहेको छ।
मृतकहरूको पार्थिव शरीर (विशेष गरी लामो समय पानीमा रहेका कारण पहिचान हुन नसक्ने र कुहिएका) लाई अस्थायी रूपमा गाडिएको छ। मेडिकल टोलीहरूले प्रत्येक मृतकको वंशाणुगत गुण नमुना लिएर मात्र गाडेका छन् ताकि पछि परिवारहरूले विवरण मिलाउन सकून् र आवश्यक संस्कारका लागि उत्खनन गर्न सकियोस्। यस्तो कठिन स्थितिमा शव व्यवस्थापनका लागि तय गरिएका मानक मापदण्ड र निर्देशिकाहरूको पूर्ण पालना गरिएको छ।
हामी पुनः दोहोर्याउन चाहन्छौँ कि नेपाललाई सुरुङ उद्धार, चिस्यान मेशिन, प्रकाशमा आधारित दूरी मापन, वंशाणुगत गुण र फरेन्सिक विशेषज्ञता जस्ता क्षेत्रमा खोजी र उद्धार कार्यका लागि सहयोग र सहायताको आवश्यकता छ।
पछि पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणको चरणमा हामीलाई ठूलो स्तरको सहयोगको आवश्यकता पर्नेछ, जुन विस्तृत विपद्पश्चात्को आवश्यकता आकलनले निर्धारण गर्नेछ।
तपाईंहरूलाई थाहा नै छ, नेपाल सरकारको प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप राहत कोष रहेको छ जहाँ स्वदेश तथा विदेशमा रहेका नेपाली र विदेशी नागरिकहरूले द्रुत सङ्केत प्रणाली (क्युआर कोड) मार्फत योगदान गर्न सक्नुहुन्छ। हामी दाताहरूलाई भुक्तानी गर्नुअघि सङ्केत वा लिङ्कको आधिकारिकता पुष्टि गर्न अनुरोध गर्दछौँ।
हामी गृह मन्त्रालय, राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण र नेपाली सेनासँग उद्धारसम्बन्धी विशेष सहयोग, राहत सामग्री र बेपत्ता विदेशी नागरिकका विषयमा नजिकबाट समन्वय गरिरहेका छौँ।
हाम्रो आपतकालीन नियन्त्रण कक्षले बाढीपछि आफ्ना प्रियजन बेपत्ता भएका परिवारजनलाई सहयोग गर्न काम गरिरहेको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणसँग समन्वय गर्नका लागि एक जना सहसचिवलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।
हामी यस कठिन घडीमा नेपालको साथमा उभिनुभएकोमा र सहयोग, सहायताका साथै हार्दिक संवेदना र ऐक्यबद्धता प्रकट गर्नुभएकोमा हाम्रा छिमेकी, मित्रराष्ट्र र साझेदारहरूप्रति पुनः हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछौँ।
यस कठिन समयमा निरन्तर सहयोग, सहकार्य र जिम्मेवार पत्रकारिताका लागि हामी सम्पूर्ण सञ्चारकर्मी मित्रहरूलाई पनि धन्यवाद दिन्छौँ।
मन्त्रालयले आधिकारिक वेबसाइट, सामाजिक सञ्जालका च्यानलहरू र थप मिडिया ब्रिफिङमार्फत जानकारी अद्यावधिक गरिरहनेछ। आगामी पत्रकार सम्मेलन भोलि मङ्गलबार, १ सेप्टेम्बर २०२६ दिउँसो २ बजे हुनेछ।
धन्यवाद।”
