काठमाडौं । विश्वकै सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री-इलेक्ट्रिक विमानले मात्र ५ डलर बराबरको बिजुली प्रयोग गरी आफ्नो पहिलो उडान सफलतापूर्वक पूरा गरेको छ। ‘हार्ट एरोस्पेस’ (Heart Aerospace) को २५,००० पाउन्ड तौल भएको X1 डेमोन्स्ट्रेटर विमानले २७ मिनेट उडेर मेगावाट-स्तरको इलेक्ट्रिक प्रोपल्सन प्रणालीको पहिलो हवाइ परीक्षण पूरा गरेको हो।
न्युयोर्कस्थित प्लाट्सबर्ग इन्टरनेसनल एयरपोर्टबाट २७ मिनेट उडान भरेको X1 ले १,१० वर्ष (१,१०० फिट) को उचाइ लिएको थियो। यसको इलेक्ट्रिक प्रोपल्सन प्रणालीले १ मेगावाटभन्दा बढी ऊर्जा उत्पादन गरेको थियो। टेक-अफ गर्दा २५,००० पाउन्डभन्दा बढी तौल र १०६ फिटको पङ्खा (wingspan) भएको यो विमान अहिलेसम्म उडान भर्ने सबैभन्दा ठूलो पूर्ण-इलेक्ट्रिक विमान बनेको छ।
हार्ट एरोस्पेसका अनुसार, हाल अमेरिकामा हवाई इन्धनको मूल्य प्रति ग्यालन करिब ३.५० डलर रहेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ६३ प्रतिशतले बढी हो। यूएस इनर्जी इन्फर्मेसन एडमिनिस्ट्रेशन (EIA) ले सन् २०२६ भर wholesale हवाई इन्धनको औसत मूल्य प्रति ग्यालन ३.३७ डलर रहने अनुमान गरेको छ भने इन्टरनेसनल एयर ट्रान्सपोर्ट एसोसिएसनले यस वर्ष एयरलाइन्सहरूले इन्धनमा करिब ३५० अर्ब डलर खर्च गर्ने अनुमान गरेको छ, जुन उनीहरूको सञ्चालन खर्चको करिब एक तिहाइ हो।
यद्यपि, X1 ले यात्रु बोक्दैन र यो व्यावसायिक सेवाका लागि बनाइएको होइन, त्यसैले यसको खर्चलाई सीधा परम्परागत विमानहरूसँग तुलना गर्नु अहिले सान्दर्भिक हुँदैन। तर पनि, यो उडानले २५,००० पाउन्डभन्दा बढी तौलको विमानमा मेगावाट-स्तरको इलेक्ट्रिक प्रणालीलाई हावामा सफलतापूर्वक परीक्षण गरेर देखाएको छ।
२५,००० पाउन्डभन्दा बढी तौल भएको X1 यसअघिका इलेक्ट्रिक विमानहरूभन्दा धेरै ठूलो छ र यो साना व्यावसायिक क्षेत्रीय (regional) विमानहरूको तौलको नजिक छ। यसको प्रयोग हार्ट एरोस्पेसले निर्माण गर्न लागेको ३० सिटे ES-30 विमानको विकासका लागि भइरहेको छ। ‘ES-30 हाइब्रिड-इलेक्ट्रिक’ विमान पूर्ण रूपमा ब्याट्रीमा १२५ माइलसम्म र हाइब्रिड प्रणाली प्रयोग गरी ५०० माइलसम्म उड्न सक्ने गरी डिजाइन गरिएको छ। यसको चार्जिङ समय ३० मिनेट लक्ष्य राखिएको छ। हार्ट एरोस्पेसले सन् २०३१ सम्ममा व्यावसायिक सेवा सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको छ, जसले विद्यमान क्षेत्रीय विमानहरूको तुलनामा सञ्चालन खर्च ४० प्रतिशतभन्दा बढीले घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।
ठूला एयरलाइन्सहरूले अहिले नै यो प्रविधिमा लगानी गर्न थालिसकेका छन्। हार्ट एरोस्पेसका अनुसार, युनाइटेड एयरलाइन्स र एयर क्यानाडा लगायतका ग्राहकहरूबाट ES-30 का लागि ९.४ अर्ब डलर बराबरको खरिद प्रतिबद्धता आइसकेको छ। कम्पनीले लस एन्जलसस्थित आफ्नो पाइलट म्यानुफ्याक्चरिङ प्लान्टमा पहिलो प्रिप्रोडक्सन ES-30 निर्माण गरिरहेको छ, जसको उडान परीक्षण सन् २०२८ का लागि तय गरिएको छ।
एजेन्सी
