काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग जारी द्वन्द्वकैबीच इरानको तेल आफ्नो नियन्त्रणमा लिन सकिने सम्भावनाबारे खुलेर धारणा व्यक्त गरेका छन् । ट्रम्पले एक अन्तर्वार्तामा इरानको प्रमुख तेल निर्यात केन्द्र खार्ग टापु कब्जा गर्ने विषयमा पनि विचार भइरहेको बताएका छन् ।
उनका अनुसार, इरानसँग युद्ध अन्त्य गर्न अमेरिकाले अघि सारेको १५ बुँदे प्रस्तावमध्ये धेरैजसो बुँदामा इरान सहमत भइसकेको छ । तर केही दिनअघि मात्र तेहरानले यस प्रस्तावप्रति शंका व्यक्त गर्दै तत्काल स्वीकार नगरेको संकेत दिएको थियो । ट्रम्पले इरानमा शासन परिवर्तन समेत भइसकेको दाबी गरेका छन्, यद्यपि यसबारे स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन।
ट्रम्पले इरानको तेल नियन्त्रणमा लिनु आफ्नो प्राथमिकता भएको बताउँदै यस्तो कदम चालिएमा अमेरिकी सेना केही समय त्यहाँ बस्नुपर्ने पनि स्वीकार गरेका छन् । खार्ग टापु इरानको अर्थतन्त्रका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ, किनकि त्यहाँबाट करिब ९० प्रतिशत तेल निर्यात हुने गर्दछ ।
यसैबीच, इरानका संसदका सभामुखले अमेरिका वार्ताको कुरा गरिरहे पनि गोप्य रूपमा स्थल आक्रमणको योजना बनाइरहेको आरोप लगाएका छन् । यसले द्वन्द्व झन् जटिल बन्दै गएको संकेत गर्दछ।
कूटनीतिक पहल
पाकिस्तानले छिट्टै अमेरिका र इरानबीच वार्ता आयोजना गर्न तयार रहेको जनाएको छ। इस्लामाबादमा क्षेत्रीय नेताहरूसँग भएको छलफलपछि पाकिस्तानले आगामी दिनहरूमा अर्थपूर्ण वार्ता सम्भव हुने जनाएको हो ।
युद्धको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्रमा समेत देखिन थालेको छ । इरानले अमेरिकी स्थल आक्रमणको चेतावनी दिएपछि तेलको मूल्य बढेको छ भने एसियाली शेयर बजारहरूमा गिरावट आएको छ। विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुज क्षेत्र प्रभावित हुँदा ऊर्जा आपूर्तिमा असर पर्ने चिन्ता बढेको छ।
यसै क्रममा इरानले साउदी अरेबियास्थित एक सैन्य आधारमा आक्रमण गर्दा अमेरिकी वायुसेनाको महत्वपूर्ण रडार विमान नष्ट भएको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ । साथै, कुवेतमा रहेको विद्युत् केन्द्रमा भएको आक्रमणमा एक कामदारको ज्यान गएको समाचार पनि आएको छ।
इरान–अमेरिका–इजरायलबीचको द्वन्द्व पाँचौँ हप्तामा प्रवेश गर्दा सैन्य गतिविधि, कूटनीतिक प्रयास र आर्थिक असरहरू एकसाथ तीव्र रूपमा देखिन थालेका छन्। स्थिति अझै अनिश्चित रहेको छ र आगामी दिनहरूमा यसले विश्व राजनीतिमा ठूलो प्रभाव पार्ने देखिन्छ।
