काठमाडौं । रुसले सोमबार आफ्नो आपतकालीन चेतावनी एपमा “ठूलो साइबर आक्रमण” भएको जनाएको छ। युक्रेनले पनि आफ्नो प्रणाली ह्याक भएको बताएको केही घण्टापछि नै यो घटना सार्वजनिक भएको हो। लामो समयसम्म चलेको युद्धविराम अन्त्य भएसँगै दुई शत्रु राष्ट्रहरूबीच एकअर्कालाई प्रहार गर्ने क्रममा यो घटना भएको देखिन्छ।
मस्कोको आपतकालीन मन्त्रालयका अनुसार ह्याकरहरूले उक्त एपमा “गलत सूचना” राखेका थिए। यो एप सर्वसाधारणलाई ड्रोन आक्रमण र अन्य खतराहरूबारे चेतावनी दिनका लागि बनाइएको हो।
यसको केही घण्टाअघि, युक्रेनले पनि आफ्नो हवाई आक्रमण चेतावनी प्रणाली (air raid alert system) मा गडबडी भएको आशंका व्यक्त गरेको थियो। उक्त एपमा विकिरणको खतरासम्बन्धी आधारहीन चेतावनीहरू देखिएका थिए।
किभका अनुसार, युक्रेनको पूर्वी खेरसन क्षेत्रमा लागू गरिएको युद्धविराम आइतबार सकिएको थियो। रुसले युद्धविरामको अवधि बढाउने प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि यो अन्त्य भएको हो।
आफ्नो एपमा भएको आक्रमण कसले गरायो भन्नेबारे मस्कोले तत्काल केही बताएको छैन। यता, युक्रेनको ‘सेन्टर फर स्ट्राटेजिक कम्युनिकेसन्स’ (स्प्राभ्दी) ले भने आफ्नो प्रणालीमा भएको ह्याकिङका लागि रुसलाई दोष दिएको छ।
अमेरिकी प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पको मध्यस्थतामा मंगलबार सुरु भएको यो युद्धविराम युद्धको पाँचौं वर्षमा प्रवेश गरिरहँदा भएको एक दुर्लभ घटना थियो। यसले रुसको नियन्त्रणमा रहेको ओलेस्की सहरमा मानवीय सहायता अभियान सञ्चालन गर्न सम्भव बनाएको थियो।
युक्रेनको संसदमा मानव अधिकार आयुक्त दिमित्रो लुबिनेटसले भने, “अक्टोबर २७ देखि नोभेम्बर १ सम्म लागू भएको युद्धविराम अब सकिएको छ।”
उनले यो अस्थायी युद्धविरामलाई रुससँगको “संयुक्त मानवीय प्रयासमा एउटा महत्त्वपूर्ण कदम” भनेका छन्।
रुस र युक्रेनबीच अमेरिकाको मध्यस्थतामा हुने वार्ता यसै महिना पुनः सुरु हुने तय भएको छ। फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले इरानमा संयुक्त आक्रमण गरेपछि यो वार्ता प्रक्रिया ठप्प भएको थियो।
युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लोदोमिर जेलेन्स्कीले आइतबार भनेका छन् कि यदि वासिङ्टनले किभलाई शक्तिशाली ‘प्याट्रियट’ इन्टरसेप्टर मिसाइलहरू उपलब्ध गराएमा, युक्रेनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा आक्रमण गर्न बन्द गर्नेछ। यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस्तो माग गरेका थिए।
हवाई आक्रमण चेतावनी एप ह्याक
खेरसनका क्षेत्रीय गभर्नर ओलेक्सान्डर प्रोकुदिनले स्थानीय बासिन्दाहरूलाई युद्धविराम सकिएपछि विशेष सतर्क रहन र “रुसी आक्रमणसम्बन्धी चेतावनी आउनासाथ तुरुन्त प्रतिक्रिया जनाउन” आग्रह गरेका छन्।
युक्रेनी वायुसेनाले एक सन्देशमा भनेको छ, “हाम्रो ‘एयर अलार्म’ एपमा सायद शत्रु पक्षबाट हस्तक्षेप भएको छ। त्यहाँ कुनै विकिरणको खतरा छैन।” वायु सेनाका प्रवक्ता युरी इग्नाटले एएफपीलाई पुष्टि गरे कि उक्त एप ह्याक गरिएको थियो।
केही घण्टापछि, रुसको आपतकालीन मन्त्रालयले आफ्ना टोलीहरूले एउटा “ठूलो साइबर आक्रमण” सुधार्न काम गरिरहेको बताएको छ। उक्त आक्रमणले “आक्रमणकारीहरूलाई सर्वसाधारणमाझ गलत सूचना पठाउन सक्षम बनाएको थियो”।
अन्तराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमको सहयोगमा
