काठमाडौं । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसै वर्षको सुरुमा सर्वोच्च अदालतले उनका सबैभन्दा आक्रामक भन्सार महसुल (ट्यारिफ) खारेज गरिदिएपछि विदेशी वस्तुहरूमा कर लगाउने अन्य विकल्प खोज्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। बिहीबार, उनको प्रशासनले त्यसको नयाँ उपाय सार्वजनिक गरेको छ।
अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि को कार्यालयले बिहीबार जारी गरेको विज्ञप्ति अनुसार शुक्रबार बिहान १२:०१ बजेदेखि युरोप, चीनदेखि भारतसम्मका अमेरिकाका दर्जनौँ व्यापारिक साझेदारहरूले अमेरिका पठाइने आफ्ना सामानहरूमा १० देखि १२.५ प्रतिशतसम्मको नयाँ भन्सार महसुल सामना गर्नुपर्नेछ। यी ६० वटा प्रभावित व्यापारिक साझेदारहरूबाट आउने वस्तुहरूले अमेरिकाको कुल आयातको ९९.४ प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधिले जनाएको छ।
यो नयाँ महसुल लागू हुने समय ट्रम्पले सर्वोच्च अदालतको मुद्दा हारेपछि यसै वर्षको सुरुमा लगाएको १० प्रतिशतको व्यापक भन्सार महसुलको अवधि समाप्त हुने समयसँग मिलेको छ।
बिहीबार जारी विज्ञप्तिमा ब्राजिलले आफ्ना वस्तुहरूमा लगाइएको १२.५ प्रतिशत भन्सार महसुललाई अस्वीकार गर्दै पारस्परिक व्यवहारको माग दोहोर्याएको छ। साथै, मेक्सिकोका अर्थमन्त्रीले सामाजिक सञ्जालमा एक भिडियो जारी गर्दै भनेका छन्, “हामीले आज मेक्सिकोले तिरिरहेको प्रभावकारी महसुलमा कुनै परिवर्तन देखेका छैनौँ।”
यो पछिल्लो कदम अमेरिकामा निर्यात गरिने सामान उत्पादनमा जबरजस्ती श्रम गराइएको र विभिन्न देशहरूले सो प्रथा रोक्न असफल भएको भन्दै अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधिले केही महिनादेखि गरिरहेको अनुसन्धानपछि चालिएको हो।
नयाँ दरहरू अमेरिकाले विदेशबाट खरिद गर्ने लगभग सबै वस्तु आपूर्ति गर्ने देशहरूमा लागू हुनेछन्। यद्यपि, तेल र ग्यासका साथै देशभित्र उत्पादन हुन नसक्ने केही निश्चित वस्तुहरूमा भने छुट दिइएका छन्।
भन्सार महसुलको यो नयाँ नियम लागू गर्दा हाल कायम रहेको १० प्रतिशतको महसुलमाथि थप भार नपरोस् र जटिलता नआओस् भनेर समय मिलाइएका छन्। उनीहरूका अनुसार व्यावसायिक नेताहरूले भन्सार महसुलमा निरन्तरता र अनुमानयोग्यताको माग गर्दै आएका थिए।
जबरजस्ती श्रमविरुद्ध कदम चालेका कारण केही देशहरू १२.५ प्रतिशतको सट्टा १० प्रतिशतको तल्लो दरका लागि योग्य भएका छन्। प्रभावित देशहरूले यो प्रथा तुरुन्तै अन्त्य गर्नेमा आफूहरू विश्वस्त नरहेको र उच्च महसुल कायमै राख्न तयार रहेको बताएका छन्।
१२.५ प्रतिशत भन्सार महसुलको सामना गर्नुपर्ने अस्ट्रेलियाले यस कदमको विरोध गरेको छ। अस्ट्रेलियाका व्यापार मन्त्री डन फारेलले शुक्रबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै वासिङ्टनको यो कदम “पूर्ण रूपमा अनुचित” भएको र क्यानबेराले अस्ट्रेलियाली वस्तुहरूमा लगाइएका सबै महसुल हटाउन अमेरिकासँग पहल जारी राख्ने बताउनुभयो।
ब्राजिलले पनि बिहीबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै नयाँ १२.५ प्रतिशतको भन्सार महसुललाई “स्वेच्छाचारी” र “अनुचित” भन्दै अस्वीकार गरेको छ।
अधिकांश अमेरिकीहरूका लागि यो परिवर्तनले तुरुन्तै महँगी बढाउने सम्भावना कम छ, किनकि यसले आयातकर्ताहरूले पहिले नै तिरिरहेको महसुललाई नै निरन्तरता दिएको छ।
तर, आउँदा हप्ता र महिनाहरूमा यो स्थिति बदलिन सक्छ।
नयाँ दरहरू लागू गर्न प्रयोग गरिएको सन् १९७४ को व्यापार ऐनको धारा ३०१ (Section 301) मा नै आधारित अन्य धेरै अनुधानहरू अझै बाँकी छन्। जसमध्ये एउटा अनुसन्धान चीन, मेक्सिको र युरोपेली सङ्घ लगायत मुख्य व्यापारिक साझेदारहरूले विश्वव्यापी उत्पादन क्षमता अत्यधिक बढाउन (overcapacity) योगदान पुर्याएको आरोपमा केन्द्रित छ।
व्यापार विज्ञहरूका अनुसार धारा ३०१ अन्तर्गतका भन्सार महसुलहरू कानुनी रूपमा बढी टिकाउ मानिन्छन्, किनकि ट्रम्पले गत अप्रिलमा आफ्नो “लिबरेसन डे” व्यापक भन्सार नीतिका लागि प्रयोग गरेको संकटकालीन अधिकारको विपरीत यसले विगतका अदालती चुनौतीहरू पार गरिसकेको छ। यी महसुलहरू अनिश्चितकालसम्म लागू रहन सक्छन्।
प्रशासनले सीमा कर (border tax) बढाउन अन्य उपायहरूको पनि खोजी गरिरहेको छ। यसै हप्ताको सुरुमा ह्वाइट हाउसले ‘स्मूट-हले ट्रेड एक्ट’ को हालसम्म प्रयोग नभएको प्रावधान प्रयोग गर्दै आगामी महिनादेखि केही क्यानेडियन वस्तुहरूमा ५० प्रतिशत भन्सार महसुल लगाउने घोषणा गरेको थियो।
-एजेन्सी
